Belangrijkste punten
- Fiscale afschrijving spreidt de kost van een vast actief over de werkelijke economische gebruiksduur ervan (art. 61 WIB 1992).
- De degressieve methode is verdwenen voor elk actief verkregen sinds 1 januari 2020 (art. 196, § 3, WIB 1992).
- De pro-rata-temporis-regel voor de eerste annuïteit geldt voortaan voor elke vennootschap, klein of groot.
- Kleine vennootschappen in de zin van art. 1:24 van het WVV behouden een soepelere behandeling voor bijkomende kosten.
Een machine die 20.000 euro kost, kan niet meteen op de dag van aankoop volledig als kost worden geboekt: de kostprijs wordt gespreid over de boekjaren waarin het goed voor de activiteit dient. Dat is het principe van de fiscale afschrijving, en de hervorming van de vennootschapsbelasting die eind 2017 werd gestemd, veranderde de regels voor elke Belgische BV vanaf 2020. Dit artikel zet uiteen wat nog mogelijk is, wat verdwenen is en hoe u een annuïteit correct berekent.
Het wettelijke principe van de afschrijving
Artikel 61 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 (WIB 1992) staat toe dat afschrijvingen als beroepskost worden afgetrokken, op één centrale voorwaarde: de annuïteit moet overeenstemmen met de werkelijke waardevermindering van het goed tijdens het belastbaar tijdperk, rekening houdend met de vermoedelijke economische gebruiksduur ervan. Een BV kan dus geen computer over vijftien jaar of een industrieel gebouw over drie jaar afschrijven zonder die termijn te verantwoorden.
Historisch bestonden er twee methodes naast elkaar: de lineaire afschrijving, die de kost in gelijke annuïteiten spreidt, en de degressieve afschrijving, die de aftrek in de eerste jaren concentreerde. De hervorming van 2018 maakte een einde aan die keuze voor nieuwe investeringen.
Lineaire of degressieve afschrijving: wat er sinds 2020 veranderde
De wet van 25 december 2017 tot hervorming van de vennootschapsbelasting voegde artikel 196, § 3, in het WIB 1992 in. Sinds 1 januari 2020 sluit deze paragraaf het degressieve stelsel van het vroegere artikel 64 van het WIB 1992 uit voor elk vast actief dat sindsdien wordt verkregen of tot stand gebracht. Enkel de lineaire methode blijft open voor nieuwe investeringen.
| Vóór 1 januari 2020 | Sinds 1 januari 2020 | |
|---|---|---|
| Lineaire methode | ||
| Degressieve methode voor een nieuw actief | ||
| Volledige annuïteit in jaar 1 (kleine vennootschap) | ||
| Pro rata temporis verplicht voor elke vennootschap |
In de praktijk kan een BV die vandaag professioneel materieel aankoopt, niet langer voor de degressieve methode kiezen om de fiscale aftrek in de eerste jaren te versnellen. Ze schrijft af in gelijke delen, over de economische gebruiksduur van het goed.
De pro-rata-temporis-regel voor de eerste annuïteit
Vóór de hervorming kon een kleine vennootschap in de zin van artikel 1:24 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) een volledige annuïteit aftrekken in het jaar van de aanschaf zelf, ongeacht de aankoopdatum binnen het boekjaar. Artikel 196, § 2, van het WIB 1992 maakte een einde aan die soepelheid: voor elk boekjaar dat ten vroegste op 1 januari 2020 aanvangt, wordt de annuïteit van het eerste jaar berekend naar verhouding van het werkelijke aantal dagen tussen de ingebruikname van het goed en de afsluiting van het boekjaar.
afschrijvingstermijn
voorbeeld: materieel ter waarde van €20.000, lineair afgeschreven
volledige annuïteit
€20.000 / 5 jaar
1e annuïteit, pro rata
ingebruikname op 1 juli, boekjaar afgesloten op 31 december
In dit voorbeeld neemt de vennootschap het materieel op 1 juli in gebruik en sluit ze het boekjaar af op 31 december. De volledige annuïteit van 4.000 euro wordt verminderd naar verhouding van de 184 resterende dagen op de 365 dagen van het boekjaar, wat neerkomt op ongeveer 2.016 euro in het eerste jaar. Het saldo van de afschrijving wordt ingehaald op het einde van het plan, in een zesde, gedeeltelijke annuïteit.
Bijkomende kosten en immateriële vaste activa
Kosten verbonden aan de aankoop van een vast actief (notariskosten, registratierechten, commissies) volgen een andere regel naargelang de grootte van de vennootschap. Een kleine vennootschap in de zin van artikel 1:24 van het WVV (hoogstens één van drie drempels overschreden: 50 werknemers, €11.250.000 omzet exclusief btw, €6.000.000 balanstotaal) mag deze kosten in één keer aftrekken in het jaar van aankoop, of ze spreiden aan hetzelfde ritme als de afschrijving van het hoofdgoed. Een vennootschap die meer dan één van deze drempels overschrijdt, moet ze verplicht spreiden.
Voor immateriële vaste activa zoals goodwill of een overgenomen klantenbestand schrijft het Belgisch boekhoudrecht af over de werkelijke gebruiksduur van het goed wanneer die betrouwbaar kan worden geschat. Kan dat niet, dan wordt die termijn beperkt tot maximaal tien jaar (art. 3:89, § 1, van het koninklijk besluit van 29 april 2019 tot uitvoering van het WVV). In beide gevallen moet de gekozen termijn worden verantwoord in de toelichting bij de jaarrekening.
Vóór het vastleggen van een afschrijvingsplan
Controleer de werkelijke economische gebruiksduur van het goed
geen termijn gekozen om de belasting van het lopende jaar te optimaliseren
Bereken de pro rata temporis van de eerste annuïteit
vanaf de datum van ingebruikname, niet de besteldatum
Bevestig of de vennootschap een kleine vennootschap blijft in de zin van art. 1:24 van het WVV
dit statuut bepaalt de behandeling van bijkomende kosten
Documenteer het plan in de toelichting bij de jaarrekening
nuttig bij een controle over de gekozen termijn
Hulp nodig bij de fiscaliteit van uw BV?
Onze experts begeleiden de oprichting en het doorlopend administratief beheer van uw Belgische vennootschap, inclusief de dagelijkse boekhoudkundige en fiscale opvolging.
Een veelgemaakte fout: optimalisatie verwarren met verantwoording
Een te agressief afschrijvingsplan, dat de termijn van een goed kunstmatig verkort om de fiscale aftrek van een bepaald jaar te maximaliseren, stelt de BV bloot aan verwerping bij een controle. De belastingadministratie vergelijkt de gebruikte termijn met de sectorpraktijk en het werkelijke gebruik van het goed binnen de onderneming. Computermaterieel dat over twee jaar wordt afgeschreven, blijft verdedigbaar; een handelsgebouw dat over vijf jaar wordt afgeschreven, is dat niet zonder stevige verantwoording.
De beste bescherming blijft de samenhang tussen het boekhoudkundig plan, het fiscaal plan en het vastgestelde werkelijke gebruik van het goed. Een bestuurder die deze keuze documenteert vanaf de aankoop van het vast actief, vermijdt het merendeel van de discussies bij een controle.
Verder lezen
Om de afschrijving te situeren binnen het geheel van aftrekbare kosten van een BV, zie aftrekbare beroepskosten voor een BV. Voor de boekhoudkundige verplichtingen die het afschrijvingsplan omkaderen, zie boekhoudkundige verplichtingen van een BV in België. Om deze kosten in uw prognoses te integreren, zie hoe u het financieel plan van een BV opstelt.
