Belangrijkste punten
- Het fiscaal regime voor auteursrechten laat toe de overdracht van rechten op een werk te belasten als roerend inkomen, met een kostenaftrek en een voorheffing, in plaats van tegen de progressieve schaal van de personenbelasting.
- De programmawet van 26 december 2022 heeft de voorwaarden aangescherpt: beschermde literaire of artistieke werken, werkelijke exploitatie van het werk, en de uitsluiting van computerprogramma's uit het toepassingsgebied.
- Sinds de programmawet van 30 mei 2026 is de forfaitaire kostenaftrek voorbehouden aan houders van een attest kunstenwerk, afgeleverd door de Kunstwerkcommissie.
- Het regime blijft geplafonneerd op een geïndexeerd jaarlijks bedrag: daarboven wordt het overschot belast volgens de gewone regels voor beroepsinkomen.
Het fiscaal regime voor auteursrechten blijft een van de voordeligste mechanismen voor creatieve zelfstandigen in België, maar het is ingrijpend veranderd sinds de programmawet van 26 december 2022. De tekst heeft het toepassingsgebied verstrakt na jaren van ruim gebruik door beroepen zonder rechtstreekse band met artistieke creatie. Dit artikel legt uit wie er nog van kan genieten, hoe de inkomsten worden berekend en belast, en wat er verdween met de hervorming.
Wat is het fiscaal regime voor auteursrechten
Het Belgisch fiscaal recht voorziet een bijzondere behandeling voor inkomsten uit de overdracht of de in licentie geving van auteursrechten en naburige rechten, bepaald in artikel 17, §1, 5° van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 (WIB92). In plaats van belast te worden als beroepsinkomen tegen de progressieve schaal, worden deze inkomsten gekwalificeerd als roerend inkomen tot een geïndexeerd jaarlijks plafond.
Deze behandeling berust op een eenvoudige redenering: het overdragen of in licentie geven van het gebruik van een beschermd werk is geen arbeid in de klassieke zin, maar de exploitatie van een immaterieel actief. De auteur of kunstenaar wordt elders al vergoed voor zijn creatieve activiteit (loon, erelonen), en ontvangt afzonderlijk een vergoeding voor de exploitatie van zijn rechten op het werk zelf.
De voorwaarden aangescherpt door de hervorming van 2022
De programmawet van 26 december 2022 heeft, voor inkomsten ontvangen sinds 1 januari 2023, verschillende bijkomende voorwaarden ingevoerd om het regime te beperken tot de situaties waarvoor het oorspronkelijk bedoeld was.
Vier wijzigingen vormen de huidige versie van het regime:
- De inkomsten moeten voortvloeien uit de overdracht of de in licentie geving van rechten met het oog op de exploitatie of het werkelijk gebruik van het werk, en niet uit een constructie bedoeld om een gewone vergoeding te herkwalificeren.
- De activiteit moet passen binnen een sector waar de productie van beschermde literaire of artistieke werken als dusdanig wordt erkend: schrijven, muziek, beeldende kunst, fotografie, audiovisuele werken, strips, journalistiek onder meer.
- Computerprogramma's zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van het regime sinds de hervorming, terwijl een deel van de ontwikkelaars er voorheen op steunde voor een deel van hun vergoeding.
- Wanneer de overdracht van rechten gepaard gaat met een dienstprestatie ten voordele van de verkrijger, wordt het bedrag dat van het regime kan genieten geplafonneerd ten opzichte van de totale vergoeding ontvangen voor die prestatie (art. 37 WIB92): daarboven wordt het overschot belast als gewoon beroepsinkomen.
Hoe worden inkomsten uit auteursrechten belast
In aanmerking komende inkomsten uit auteursrechten kunnen genieten van een forfaitaire kostenaftrek per schijf toegepast vóór belasting: het tarief ligt hoger op de eerste inkomensschijf en daalt daarna. Sinds de programmawet van 30 mei 2026 is deze forfaitaire aftrek voorbehouden aan houders van een attest kunstenwerk, afgeleverd door de Kunstwerkcommissie; zonder dat attest blijven enkel werkelijk gemaakte kosten aftrekbaar. Het aldus verkregen nettosaldo wordt vervolgens onderworpen aan een roerende voorheffing van 15%, ingehouden aan de bron door de schuldenaar van de inkomsten. Dit inkomen moet nog steeds worden aangegeven in de aangifte personenbelasting, maar wordt er in principe afzonderlijk belast tegen datzelfde tarief, zonder bij de progressieve schaal van de overige inkomsten te worden opgeteld.
Boven dit plafond verliest het deel van de inkomsten uit auteursrechten dat het overschrijdt het voordeel van het regime en valt het onder het gewone regime dat van toepassing is op de activiteit van de begunstigde: beroepsinkomen voor een zelfstandige of een bedrijfsleider, in voorkomend geval onderworpen aan de RSVZ-sociale bijdragen en aan de progressieve schaal van de personenbelasting.
Wie kan er nog van genieten
Voordelen
- Auteurs, componisten, muzikanten, fotografen, illustratoren en beeldend kunstenaars van wie het werk wordt overgedragen of in licentie gegeven aan een uitgever, producent of omroep
- Freelance journalisten voor de overdracht van hun artikels aan een persuitgever
- Scenarioschrijvers en audiovisuele makers voor de exploitatie van hun werken
- Mogelijkheid om het regime te combineren met een hoofdberoep, als werknemer of zelfstandige
Nadelen
- Softwareontwikkelaars uitgesloten van het toepassingsgebied voor elke nieuwe activiteit sinds de hervorming van 2022
- Advies- of dienstprestaties zonder overgedragen beschermd werk, ook al zijn ze creatief in hun uitvoering
- Constructies die een gewone vergoeding herkwalificeren als auteursrechten zonder werkelijke exploitatie van een werk, risicovol bij een controle
Voor een zelfstandige die een creatieve activiteit start, duikt de vraag vaak op naast de keuze van de structuur: natuurlijke persoon blijven of overgaan naar een vennootschap. Monsiegesocial begeleidt makers bij de oprichting van hun activiteitsstructuur en bij de keuze van een bedrijfsdomiciliëring aangepast aan een activiteit die deels vanuit een thuiskantoor wordt uitgeoefend.
De eigen geldigheid van het regime veiligstellen
Vóór het factureren van auteursrechten
Nagaan of het werk beschermbaar is
Een originele creatie, in een concrete vorm, in de zin van Boek XI van het Wetboek van economisch recht
De overdracht of de licentie documenteren
Een contract of clausule die de omvang van de overgedragen rechten en hun beoogde exploitatie vastlegt
De vergoeding voor arbeid onderscheiden van die voor rechten
De twee componenten moeten overeenstemmen met een afzonderlijke economische realiteit, geen kunstmatige verdeling
Een attest kunstenwerk aanvragen bij de Kunstwerkcommissie
Een voorwaarde voor toegang tot de forfaitaire kostenaftrek sinds de programmawet van 30 mei 2026, naast de erkenning van de creatieve activiteit
Het geïndexeerde jaarlijkse plafond opvolgen
Om de overgang naar het gewone regime op een eventueel overschot te anticiperen
Hulp nodig bij het structureren van uw creatieve activiteit?
Monsiegesocial begeleidt zelfstandigen en vennootschappen bij hun fiscale en administratieve stappen, van de oprichting van de structuur tot de opvolging ervan.
Meer lezen
- Btw voor zelfstandigen in België: drempels en vrijstelling, voor makers van wie de activiteit verder gaat dan de loutere overdracht van auteursrechten.
- Fiscaliteit van contentmakers in België, voor inkomsten uit platformen die niet onder auteursrechten vallen.
- Het portaal van de FOD Financiën voor de formulieren en geïndexeerde bedragen die gelden voor het lopende aanslagjaar.
