Een VZW oprichten in België: stappen, formaliteiten en verplichtingen 2026

Belangrijkste punten

• Een VZW wordt opgericht met minimaal twee oprichters (natuurlijke of rechtspersonen), zonder nationaliteitsvoorwaarde, bij onderhandse akte: geen notaris vereist voor een gewone vereniging.
• De elektronische neerlegging via e-griffie kost €177,27 incl. btw in 2026; de rechtspersoonlijkheid wordt verworven bij neerlegging, vóór bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.
• De statuten moeten verplicht het onbaatzuchtig doel, de toelatings- en uitsluitingsvoorwaarden voor leden en de bevoegdheden van het bestuursorgaan vermelden.
• De boekhoudverplichtingen hangen af van de omvang van de VZW: vereenvoudigde boekhouding voor kleine structuren, dubbele boekhouding en neerlegging bij de Nationale Bank voor grote.
• Btw is niet automatisch voor een VZW, maar elke regelmatige economische activiteit, zelfs bijkomstig, kan aanleiding geven tot gedeeltelijke of volledige belastingplicht.

Elk jaar nemen duizenden Belgische projecten de vorm aan van een vereniging zonder winstoogmerk. Een VZW oprichten verleent een afzonderlijke rechtspersoonlijkheid, de bevoegdheid om contracten te sluiten, personeel in dienst te nemen en in rechte op te treden, met behoud van het niet-commerciële karakter van het project. Sinds de hervorming van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV), van kracht sinds 1 mei 2019, zijn de voorwaarden versoepeld: twee oprichters volstaan en de notariële akte is niet langer verplicht voor een gewone vereniging. Deze gids beschrijft de concrete stappen, de actuele kosten voor 2026 en de verplichtingen die na de oprichting gelden.

Wat de wet verstaat onder een vereniging zonder winstoogmerk

Een VZW is een rechtspersoon die een onbaatzuchtig doel nastreeft zonder winst uit te keren aan haar leden of bestuurders. Ze kan overschotten genereren en economische activiteiten uitoefenen, op voorwaarde dat alle winst wordt herbestemd voor het maatschappelijk doel.

Dit kenmerk onderscheidt haar fundamenteel van een BV of NV: daar waar de handelsvennootschap bedoeld is om dividenden uit te keren, besteedt de VZW elke euro aan haar missie. Dit stelsel bepaalt haar fiscale voordelen, boekhoudverplichtingen en toegang tot overheidssubsidies.

Stappen voor het oprichten van een VZW in België

1. 1

   Oprichters bijeenbrengen en project definiëren

   Vóór oprichting

   Minimaal twee oprichters (natuurlijke of rechtspersonen) bijeenbrengen, zonder nationaliteitsvoorwaarde. Het onbaatzuchtig doel, het maatschappelijk object en de naam vastleggen. De beschikbaarheid van de naam via de KBO controleren vóór hij in de statuten wordt opgenomen.

2. 2

   Statuten en oprichtingsakte opstellen

   Dag 1

   De statuten bevatten de naam, de maatschappelijke zetel, het object, de toelatings- en uitsluitingsvoorwaarden voor leden, de bevoegdheden van het bestuursorgaan, de bijeenroepingsregels van de algemene vergadering en de ontbindingsmodaliteiten. De oprichtingsakte wordt door alle oprichters ondertekend, in minimaal twee exemplaren.

3. 3

   Oprichtende algemene vergadering houden

   Dag 1

   De oprichters keuren de statuten formeel goed en benoemen de eerste bestuurders. Als de VZW de drempels voor een grote vereniging overschrijdt, wordt in dit stadium een commissaris aangesteld.

4. 4

   Neerleggen bij de griffie via e-griffie

   Dag 2–5

   De oprichtingsakte en de statuten worden neergelegd bij de griffie van de bevoegde ondernemingsrechtbank voor de maatschappelijke zetel. De elektronische neerlegging via het e-griffie-platform is de snelste weg. De rechtspersoonlijkheid wordt verworven op de datum van deze neerlegging, vóór bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.

5. 5

   Een bankrekening openen op naam van de VZW

   Week 1–2

   Een aparte rekening is onmisbaar om lidgelden, giften en subsidies te ontvangen, en om de financiën van de vereniging gescheiden te houden van die van haar leden of bestuurders.

6. 6

   Bekendmaking in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad

   Week 2–4

   De bekendmaking van de statuten en de benoemingsakten vindt plaats binnen 2 tot 4 weken na de neerlegging bij de griffie. De vereniging wordt dan tegenwerpbaar aan derden. Drie soorten documenten moeten worden bekendgemaakt, overeenkomstig artikel 2:15 van het WVV.

Verplichte inhoud van de statuten volgens het WVV

De statuten zijn het charter van de VZW. Het WVV bepaalt hun minimuminhoud. Het weglaten van een verplicht element kan leiden tot een weigering van neerlegging bij de griffie of, erger, de nietigheid van bepaalde besluiten.

Verplichte elementen in de statuten van een VZW

• Officiële naam en adres van de maatschappelijke zetel

  De maatschappelijke zetel moet in België gelegen zijn. Het kan het adres van een oprichter zijn of van een erkend domiciliatiecentrum.

• Onbaatzuchtig doel en maatschappelijk object

  Beschrijf de beoogde activiteiten nauwkeurig. Een te vaag object bemoeilijkt de toegang tot subsidies en kan problemen opleveren bij een belastingcontrole.

• Toelatings-, ontslagnemings- en uitsluitingsvoorwaarden voor leden

  Specificeer de categorieën van leden (werkende leden, toegetreden leden, ereleden) en hun respectieve rechten, in het bijzonder het stemrecht op de algemene vergadering.

• Bevoegdheden van het bestuursorgaan

  Geef aan wie de VZW kan verbinden, welke handelingen onderworpen zijn aan toestemming van de algemene vergadering en de regels inzake bevoegdheidsdelegatie.

• Regels voor bijeenroeping en het houden van de algemene vergadering

  Specificeer de minimale oproepingstermijn, het vereiste quorum en de benodigde meerderheden voor gewone besluiten en voor statutenwijzigingen.

• Modaliteiten voor de bestemming van het vermogen bij ontbinding

  Bij vereffening moet het netto-actief worden besteed aan een soortgelijk onbaatzuchtig doel. Elke uitkering aan leden is verboden.

Kosten en publicatietermijnen in 2026

De publicatiekosten worden vastgesteld bij koninklijk besluit en jaarlijks geïndexeerd op 1 maart.

Neerlegging via e-griffie is de aanbevolen methode vanwege de snelheid en de lagere kosten. Voor latere wijzigingsakten (wijziging van bestuurders, zetelverplaatsing, statutenwijziging) is elektronische neerlegging nog niet beschikbaar en blijft papieren neerlegging verplicht tegen het tarief van €245,39 incl. btw.

Om uw VZW te domiciliëren in een professioneel centrum in plaats van op het persoonlijk adres van een bestuurder, bekijk onze VZW-oprichtingsdienst, die de domiciliëring van de maatschappelijke zetel inbegrepen heeft.

Klaar om uw VZW op te richten?

Monsiegesocial begeleidt u bij de oprichting van uw vereniging: opstellen van de statuten, neerlegging bij de griffie en domiciliëring van de maatschappelijke zetel in België.

Mijn VZW oprichtenOnze diensten bekijken

Verplichtingen na oprichting: boekhouding, UBO en btw

Boekhouding naargelang de omvang van de VZW

Het WVV onderscheidt twee boekhoudstelsels naargelang de omvang van de vereniging. Een VZW wordt als groot beschouwd als ze minstens twee van de volgende vier criteria overschrijdt: 5 werknemers, €334.500 aan niet-uitzonderlijke ontvangsten, €1.337.000 aan balanstotaal of €1.337.000 aan totale schulden.

Kleine VZW's (onder deze drempels) houden een vereenvoudigde ontvangsten-uitgavenboekhouding bij. Hun jaarrekening wordt neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank. Ze zijn niet verplicht een commissaris te benoemen.

Grote VZW's voeren een dubbele boekhouding, vergelijkbaar met die van een handelsvennootschap. Hun jaarrekening moet door de algemene vergadering worden goedgekeurd binnen zes maanden na het einde van het boekjaar en vervolgens bij de Nationale Bank van België worden neergelegd binnen 30 dagen na die goedkeuring. Een bedrijfsrevisor is verplicht.

UBO-register

Elke Belgische VZW moet haar uiteindelijke begunstigden aangeven in het UBO-register van de Algemene Administratie van de Thesaurie binnen 30 dagen na haar oprichting. Deze aangifte moet jaarlijks worden bevestigd of bijgewerkt. Het niet naleven van deze verplichting stelt de bestuurders bloot aan administratieve sancties.

Btw: analyseer van bij de start

Een VZW is niet van rechtswege btw-plichtig. De belastingplicht hangt af van de aard van haar activiteiten. Een vereniging die enkel lidgelden en giften ontvangt, is in principe niet belastingplichtig. Van zodra ze echter goederen of diensten levert tegen vergoeding, in het kader van een economische activiteit, kan btw van toepassing zijn, gedeeltelijk of volledig. De analyse moet worden uitgevoerd bij de start, want een retroactieve regularisatie kan een aanzienlijke kost betekenen.

Meer informatie

• BV of NV: welke rechtsvorm kiezen in België? om de commerciële vormen te vergelijken als uw project winstuitkering inhoudt
• Een BV oprichten in België: stappen en formaliteiten als u een winstgerichte structuur overweegt
• FOD Justitie: boekhoudverplichtingen van VZW's voor de officiële teksten over de boekhouddrempels