Belangrijkste punten
- Een rechtsbijstandverzekering financiert de kosten zodat de BV haar eigen rechten kan laten gelden (burgerlijk verhaal, onopzettelijke strafrechtelijke verdediging, invordering van schulden), terwijl de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering de persoonlijke aanspraak op een bestuurder dekt (art. 154 van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen).
- De wet garandeert de vrije keuze van advocaat zodra een gerechtelijke of administratieve procedure nodig is (art. 156, versterkt door de wet van 9 april 2017): de verzekeraar kan geen naam opleggen.
- Tussenkomstplafonds en wachttermijnen variëren sterk per waarborg en per verzekeraar; een typisch contract op de Belgische markt hanteert plafonds tussen 25.000 en 100.000 euro naargelang het type geschil.
- Arbeidsverhoudingen, motorvoertuigen en opzettelijke misdrijven blijven de meest voorkomende uitsluitingen; de premie volgt de gewone fiscale regeling voor beroepskosten (art. 49 WIB 1992).
Een Belgische BV kan zich aan beide kanten van een geschil bevinden: schuldeiser van een onbetaalde factuur, verweerder in een schadevergoedingsvordering, of strafrechtelijk vervolgd voor een onopzettelijk misdrijf in verband met haar activiteit. In elk van deze gevallen lopen de verdedigings en procedurekosten op nog voor een rechtbank zich over de grond van de zaak uitspreekt. De rechtsbijstandverzekering is het contract dat deze kosten voor de onderneming zelf dekt, in tegenstelling tot een aansprakelijkheidsverzekering die een derde vergoedt. Dit artikel beschrijft wat ze dekt, wat ze uitsluit, en de factoren die haar kostprijs bepalen.
Wat een rechtsbijstandverzekering voor ondernemingen dekt
De wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen definieert het contract rechtsbijstand als dat waarbij de verzekeraar diensten verleent en kosten dekt zodat de verzekerde zijn rechten en belangen kan laten gelden, als eiser of als verweerder, in een gerechtelijke, administratieve of andere procedure, of buiten elke procedure (art. 154). Geldboetes blijven in principe uitgesloten van deze dekking (art. 155).
In de praktijk structureert een typisch contract op de Belgische markt zijn waarborgen per type geschil, met een tussenkomstplafond eigen aan elk ervan:
| Waarborg | Voorbeeld van vastgesteld plafond | |
|---|---|---|
| Burgerlijk verhaal (vordering tot schadevergoeding) | 100.000 € | |
| Strafrechtelijke verdediging (onopzettelijk misdrijf) | 100.000 € | |
| Invordering van onbetwiste B2B-schulden | geen externe kosten | |
| Insolventie van een geïdentificeerde aansprakelijke derde | 25.000 € | |
| Geschillen in verband met verzekeringscontracten | 25.000 € | |
| Tuchtrechtelijke verdediging | 50.000 € |
De invordering van onbetwiste geldschulden tussen ondernemingen staat bijna altijd tussen de basiswaarborgen: het is het meest voorkomende gebruik voor een BV die moeite heeft om een onbetwiste factuur betaald te krijgen, nog voor een lange procedure in overweging wordt genomen.
Wat een rechtsbijstandverzekering nooit verzekert
Naast de plafonds eigen aan elke waarborg, keren bepaalde uitsluitingen systematisch terug van het ene contract naar het andere:
| Doorgaans gedekt | Doorgaans uitgesloten | |
|---|---|---|
| Burgerlijk verhaal voor schade geleden door de BV | ||
| Strafrechtelijke verdediging voor een onopzettelijk misdrijf | ||
| Opzettelijk misdrijf of fraude | ||
| Geldboetes en persoonlijke strafsancties | ||
| Geschillen in verband met motorvoertuigen | ||
| Geschillen ontstaan voor de ondertekening of al bekend bij de verzekerde |
Bepaalde waarborgen leggen ook een wachttermijn op, een periode na de ondertekening waarin een ontstaan schadegeval niet wordt gedekt: drie maanden voor een contractueel geschil in het bovenstaande voorbeeld. Dit mechanisme beperkt opportunistische aansluiting op het moment dat een geschil zich al aftekent.
Rechtsbijstand en bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering: twee verschillende dekkingen
Beide contracten worden vaak door elkaar gehaald omdat ze allebei een rol spelen bij een geschil, maar hun doel verschilt.
Voordelen
- Rechtsbijstand: financiert de kosten wanneer de BV (of haar bestuurder in de uitoefening van zijn mandaat) haar eigen rechten moet laten gelden of zich strafrechtelijk moet verdedigen tegen een onopzettelijk misdrijf.
- Rechtsbijstand: garandeert de vrije keuze van advocaat en dekt, naargelang het contract, de invordering van onbetaalde schulden.
Nadelen
- Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O): dekt het in het gedrang brengen van de persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder voor een bestuursfout tegenover de onderneming of derden (art. 2:56 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen), niet de geschillen van de BV zelf.
- Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O): financiert geen invordering van schulden en geen strafrechtelijke verdediging voor een onopzettelijk misdrijf in verband met de dagelijkse activiteit.
Een BV waarvan de bestuurder(s) blootgesteld zijn aan een persoonlijke aanspraak doet er dus goed aan beide contracten samen te bekijken in plaats van het ene door het andere te vervangen.
De vrije keuze van advocaat: wat de wet garandeert
De wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen legt het principe van de vrije keuze van advocaat of elke andere gekwalificeerde persoon om de belangen van de verzekerde te verdedigen vast (art. 156), een principe versterkt door de wet van 9 april 2017. Dit recht geldt zodra een gerechtelijke of administratieve procedure moet worden ingesteld, of bij een belangenconflict tussen de verzekerde en de verzekeraar. De verzekeraar mag contactgegevens van advocaten aanbieden als de verzekerde erom vraagt, maar kan geen naam opleggen, en kan deze keuze niet intrekken zodra de advocaat is aanvaard.
Structureer het risicobeheer van uw BV
Monsiegesocial begeleidt bestuurders van Belgische BV's bij de oprichting van hun vennootschap, de domiciliëring en de lopende beheersverplichtingen.
Hoeveel een rechtsbijstandverzekering kost voor een BV
Er bestaat geen wettelijk tarief of gepubliceerde referentieprijs voor een ondernemingspolis: elke verzekeraar bouwt zijn premie op vanuit een geïndividualiseerde offerte. Verschillende factoren laten deze offerte variëren van BV tot BV.
Factoren die de offerte doen variëren
De activiteitensector
Bepaalde sectoren (bouw, horeca, gereglementeerde beroepen) vereisen specifieke aanvullende waarborgen, en dus een andere premie.
De onderschreven waarborgen
Een formule beperkt tot beroepsactiviteiten kost minder dan een gecombineerde formule met onroerend goed en mobiliteit.
De gekozen tussenkomstplafonds
Het verhogen van het plafond van een waarborg (bijvoorbeeld burgerlijk verhaal) verhoogt de overeenkomstige premie.
De omvang en de omzet van de BV
Verzekeraars baseren het verzekerde risico op het activiteitsvolume en het aantal tewerkgestelde personen.
In plaats van een weergegeven prijs te vergelijken, die als dusdanig niet bestaat, is het nuttiger om de tussenkomstplafonds en de wachttermijnen per waarborg te vergelijken tussen verschillende offertes, want daar verschillen de contracten echt van verzekeraar tot verzekeraar.
Fiscale aftrekbaarheid van de premie voor de vennootschap
De premie betaald door de BV volgt de gewone regeling voor beroepskosten, vastgelegd in art. 49 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992: de uitgave moet gedaan zijn om belastbare inkomsten te verkrijgen of te behouden en moet met bewijsstukken worden gestaafd. Binnen dit algemene kader is ze in principe aftrekbaar voor de vennootschap, op dezelfde voet als elke andere beroepsverzekering.
Deze regeling mag niet worden verward met het vroegere belastingvoordeel voor particulieren die individueel een afzonderlijk rechtsbijstandcontract afsloten: dat mechanisme richtte zich op de particulier die in eigen naam verzekerd was, niet op de premie betaald door een vennootschap, en het werd afgeschaft voor premies betaald vanaf 1 januari 2025.
