Belangrijkste punten
- De BV, zonder minimumkapitaal, beschermt je vermogen bij een van nature risicovolle activiteit: dit is de vorm om te verkiezen.
- Sinds 1 juli 2018 is een tienjarige aansprakelijkheidsverzekering verplicht voor de gesloten ruwbouw van woningen (wet Peeters).
- Tussen professionals wordt de btw op onroerende werken verlegd naar de klant: dit is de regeling van de medecontractant.
- De erkenning als aannemer betreft alleen overheidsopdrachten; de privémarkt is toegankelijk zonder erkenning.
De bouw blijft een van de pijlers van de Belgische economie, maar het is ook een van de meest gereglementeerde sectoren. Een bouwbedrijf oprichten in België is niet alleen een vennootschap inschrijven: het vak concentreert eigen verplichtingen, van de tienjarige verzekering die de wet Peeters verplicht maakte tot de bijzondere btw-regeling tussen professionals, langs de erkenning voor overheidsopdrachten. Een verzorgd ondernemingsplan telt, maar het zijn deze sectorregels die het verschil maken tussen een solide start en een stilgelegde werf. Hier is het volledige traject, van de rechtsvorm tot de verplichtingen die eigen zijn aan de bouw.
De rechtsvorm van je bouwbedrijf kiezen
Bouwen is een risicovolle activiteit: werfongevallen, gebreken, geschillen met klanten, onbetaalde onderaannemers. De eerste reflex is dan ook je persoonlijke vermogen te beschermen door een vennootschap tussen te schuiven.
De BV (besloten vennootschap) is de meest gangbare vorm voor een bouwbedrijf. Ze beperkt de aansprakelijkheid van de vennoten tot hun inbreng en vereist geen wettelijk minimumkapitaal meer sinds de hervorming van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV). In ruil moet de oprichter de notaris een financieel plan overhandigen dat voldoende startmiddelen verantwoordt. Werken als natuurlijke persoon blijft mogelijk en lichter, maar stelt je privévermogen rechtstreeks bloot aan de schulden van de activiteit, een riskante gok in een sector waar één schadegeval zwaar kan wegen.
Toegang tot het beroep en vaardigheden in de bouw
België heeft de toegang tot beroepen de voorbije jaren aanzienlijk versoepeld. De basiskennis van bedrijfsbeheer, lang vereist van elke ondernemer, is in geen enkel Gewest nog vereist: Vlaanderen schafte ze af op 1 september 2018, Brussel in januari 2024 en Wallonië op 1 oktober 2025. Het Vlaamse Gewest ging verder door ook, op 1 januari 2019, de toegang tot het beroep voor de bouwberoepen af te schaffen. In Wallonië en Brussel daarentegen blijft een bewijs van beroepsbekwaamheid vereist voor verschillende gereglementeerde bouwberoepen.
Concreet: valt je activiteit onder een gereglementeerd beroep (ruwbouw, schrijnwerk, elektrotechniek, bouwactiviteiten die door de gewestelijke regelgeving worden beoogd), dan moet je bij de inschrijving mogelijk een specifieke beroepsbekwaamheid aantonen. Het erkende ondernemingsloket controleert dit punt bij de inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen.
Tienjarige verzekering verplicht sinds de wet Peeters
Dit is het meest structurerende kenmerk van de sector. Sinds 1 juli 2018 verplicht de wet van 31 mei 2017 (de zogenaamde wet Peeters) een verzekering van de tienjarige burgerlijke aansprakelijkheid voor aannemers, maar ook voor architecten en andere dienstverleners van de sector.
Deze verplichting geldt voor werken aan de gesloten ruwbouw van woningen in België waarvoor de tussenkomst van een architect vereist is. De gesloten ruwbouw omvat de elementen die de stevigheid, de stabiliteit en de waterdichtheid van het gebouw waarborgen. De verzekering dekt de tienjarige aansprakelijkheid, dit wil zeggen de schade die de stevigheid van het bouwwerk aantast gedurende tien jaar na de oplevering.
Wat de wet Peeters voor je bedrijf betekent
Verzeker je vóór de werf
De aannemer moet gedekt zijn voor de tienjarige aansprakelijkheid vóór de betrokken werken beginnen.
Een verzekeringsattest voorleggen
Een attest dat de dekking bewijst, moet aan de bouwheer en de architect kunnen worden bezorgd.
Richt je op de gesloten ruwbouw van woningen
De verplichting geldt voor de stabiliteit en de gesloten ruwbouw van woningen waarvoor een architect vereist is.
Onderscheid de andere verzekeringen
De tienjarige dekking vervangt noch de BA-uitbating, noch de arbeidsongevallenverzekering als je personeel tewerkstelt.
Naast deze wettelijk verplichte verzekering vult een voorzichtige aannemer zijn dekking aan: burgerlijke aansprakelijkheid uitbating voor schade aan derden tijdens de werken, alle bouwplaatsrisico's-verzekering, en verzekering van voertuigen en materieel. Stel je personeel tewerk, dan is de wettelijke arbeidsongevallenverzekering eveneens verplicht.
Btw in de bouw: de regeling van de medecontractant
Facturatie in de bouw volgt een eigen regel die nieuwe aannemers vaak verrast. Voor onroerende werken uitgevoerd voor een klant die zelf btw-plichtig is en periodieke aangiften indient, rekent de aannemer geen btw aan op zijn factuur. Het is de klant die de belasting verlegt in zijn eigen aangifte: dit is de regeling van de medecontractant, gebaseerd op artikel 20 van het koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992.
| Professionele klant (btw-plichtig) | Particuliere klant | |
|---|---|---|
| Btw aangerekend op de factuur | Nee (verlegging) | Ja, door de aannemer |
| Wie stort de btw aan de Staat | De klant | De aannemer |
| Wettelijke vermelding op de factuur | Btw verlegd | Btw-tarief en bedrag |
| Toepasselijk tarief | Volgens de aard van de werken | 6% of 21% naargelang het geval |
Concreet vermeldt een factuur aan een professionele klant geen btw-bedrag maar wel de wettelijke vermelding van verlegging. Omgekeerd past de aannemer voor een particuliere klant de btw zelf toe en stort ze door, aan een verlaagd tarief van 6% in bepaalde gevallen van renovatie van oude woningen, of aan het normale tarief van 21%. Deze tarieven en hun voorwaarden controleer je geval per geval met een boekhouder, want de gunstregelingen zijn omkaderd door strikte voorwaarden.
De stappen om je bouwbedrijf op te richten
Zodra de rechtsvorm gekozen is en de bijzonderheden begrepen zijn, volgt de oprichting de klassieke volgorde van een Belgische vennootschap, aangevuld met de verplichtingen eigen aan de bouw.
- 1
Het financieel plan opstellen
Een prognose van behoeften en middelen over de eerste twee boekjaren, verplicht voor de BV en overhandigd aan de notaris.
- 2
De oprichtingsakte bij de notaris verlijden
De notaris authenticeert de statuten en de vennootschap verkrijgt rechtspersoonlijkheid bij de neerlegging van de akte ter griffie.
- 3
Inschrijven bij de KBO en voor btw
Via een erkend ondernemingsloket, dat het ondernemingsnummer toekent en de toegang tot het beroep controleert, gevolgd door de activering van de btw-plicht.
- 4
De tienjarige verzekering afsluiten
Dek de tienjarige aansprakelijkheid vóór elke werf aan de gesloten ruwbouw van een woning, zoals de wet Peeters vereist.
- 5
De erkenning controleren bij overheidsopdrachten
Vraag de erkenning als aannemer aan als je overheidsopdrachten voor werken beoogt boven de drempels van de wet van 20 maart 1991.
De erkenning als aannemer verdient een aparte vermelding. Ze is niet nodig voor privéwerken, maar ze bepaalt de toegang tot overheidsopdrachten voor werken boven bepaalde bedragen. Geregeld door de wet van 20 maart 1991, is ze georganiseerd per categorie en subcategorie van werken en per klasse die overeenstemt met het bedrag van de opdracht. Een jong bedrijf kan dus rustig starten op de privémarkt en de erkenning aanvragen wanneer het overheidsopdrachten beoogt.
De maatschappelijke zetel van je bedrijf moet worden aangegeven bij de KBO. Veel bouwvakkers verkiezen een professioneel adres los van hun privéwoning: onze dienst oprichting van een BV neemt de oprichting en de zetel parallel voor zijn rekening, en onze oplossing voor bedrijfsdomiciliëring vestigt een apart administratief adres.
Start je bouwbedrijf op een stevige basis
Oprichting van de BV, financieel plan en maatschappelijke zetel, van begin tot eind begeleid zodat jij je op je werven kunt concentreren.
Verder lezen
- Een BV oprichten in België: de essentiële stappen, de referentievorm om je vermogen te beschermen.
- Rechtsvormen in België: vergelijking en gids om te kiezen.
- Een transportbedrijf oprichten in België, een ander sterk gereglementeerd sectorberoep.
