Belangrijkste punten
- De CS3D-richtlijn (zorgvuldigheidsplicht van ondernemingen) viseert, sinds Omnibus I, nog enkel Europese ondernemingen met meer dan 5.000 werknemers en 1,5 miljard euro omzet: bijna alle Belgische kmo's vallen buiten haar rechtstreekse toepassingsgebied.
- Omnibus I, van kracht sinds 18 maart 2026, verschuift de omzettingstermijn voor de lidstaten naar 26 juli 2028 en de toepassingsdatum voor betrokken ondernemingen naar 26 juli 2029.
- Het concrete effect voor een Belgische kmo is geen wettekst om toe te passen, maar contractuele vragen van haar grote klanten die aan de richtlijn onderworpen zijn en al informatie verzamelen over hun toeleveringsketen.
- Omnibus I beperkt deze vragen: een grote onderneming mag van een handelspartner enkel redelijke, evenredige informatie eisen die niet op een andere manier beschikbaar is.
- België heeft CS3D nog niet omgezet: vandaag bestaat geen nationale verplichting, maar de Europese tijdlijn bepaalt nu al hoe grote groepen hun aankoopbeleid organiseren.
De CS3D-richtlijn (Corporate Sustainability Due Diligence Directive, ook CSDDD genoemd) verplicht bepaalde grote Europese ondernemingen om de gevolgen van hun activiteiten en hun toeleveringsketen voor mensenrechten en milieu op te volgen. De oorspronkelijke tekst, aangenomen in 2024, verontrustte een deel van de Belgische kmo's die vreesden rechtstreeks onder het toepassingsgebied te vallen. Omnibus I, het vereenvoudigingspakket gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie op 26 februari 2026, heeft dat beeld veranderd door de toepassingsdrempels sterk te verhogen. Dit artikel geeft een overzicht van wat overblijft en wat verdwijnt voor een Belgische kmo.
Wie valt na Omnibus I echt onder CS3D
De oorspronkelijke versie van CS3D legde de drempel vast op 1.000 werknemers en 450 miljoen euro wereldwijde netto-omzet voor Europese ondernemingen, met een drempel van 450 miljoen euro omzet binnen de Unie voor ondernemingen uit derde landen. Omnibus I heeft deze drempels verhoogd tot 5.000 werknemers en 1,5 miljard euro netto-omzet voor Europese ondernemingen, en tot 1,5 miljard euro omzet binnen de Unie voor ondernemingen uit derde landen.
Die verhoging verandert het toepassingsgebied grondig: een Belgische kmo, zelfs een onderneming van aanzienlijke omvang op nationaal niveau, bevindt zich zeer ver van deze drempels. Enkel zeer grote Belgische groepen en de Belgische dochterondernemingen van multinationals met een omvang die vergelijkbaar is met een grote beursgenoteerde groep kunnen, in theorie, rechtstreeks geviseerd worden.
werknemers
nieuwe drempel (tegenover 1.000 oorspronkelijk)
netto-omzet
nieuwe drempel (tegenover 450 mln € oorspronkelijk)
toepassingsdatum
voor betrokken ondernemingen
Tijdlijn: inwerkingtreding, omzetting, toepassing
Omnibus I is op 18 maart 2026 in werking getreden, twintig dagen na de publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Die inwerkingtreding maakt echter nog geen enkele verplichting onmiddellijk toepasselijk voor ondernemingen: een richtlijn moet eerst in nationaal recht omgezet worden voor ze effecten heeft op het terrein.
- 1
Publicatie van Omnibus I
26 februari 2026Publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie van de tekst die de CS3D-drempels verhoogt en verschillende verplichtingen wijzigt.
- 2
Inwerkingtreding
18 maart 2026Omnibus I treedt twintig dagen na publicatie in werking, wat de omzettingstermijn voor de lidstaten doet ingaan.
- 3
Omzettingstermijn CS3D
Uiterlijk op 26 juli 2028De lidstaten, waaronder België, moeten de nieuwe CS3D-regels in hun nationaal recht hebben omgezet.
- 4
Toepassing op betrokken ondernemingen
Vanaf 26 juli 2029Ondernemingen die de nieuwe drempels overschrijden, moeten voldoen aan de zorgvuldigheidsverplichtingen.
Tot op heden heeft België nog geen wet aangenomen die CS3D omzet. De grote Belgische ondernemingen die mogelijk onder de richtlijn vallen, volgen niettemin al het voorbereidend werk van de Europese Commissie, waarvan de toepassingsrichtsnoeren verwacht worden in 2027.
Waarom een Belgische kmo toch betrokken is in de praktijk
De verhoogde drempels halen bijna alle Belgische kmo's uit het rechtstreekse toepassingsgebied van CS3D, maar beschermen ze niet tegen elk effect. De richtlijn verplicht de betrokken grote ondernemingen om de negatieve gevolgen van hun keten van activiteiten te beoordelen, wat hun leveranciers en onderaannemers omvat, ongeacht of die zelf groot of klein zijn.
Concreet kan een Belgische kmo die goederen of diensten levert aan een grote Europese groep of aan de Belgische dochteronderneming van een multinational al een conformiteitsvragenlijst, een zorgvuldigheidsclausule in een contract, of een verzoek om informatie over haar eigen sociale en milieupraktijken ontvangen, of dat in de toekomst doen. Niet de Belgische wet legt dit op: het is de klant, die aan zijn eigen verplichting voldoet.
De waarborgen die Omnibus I invoert voor handelspartners
De oorspronkelijke tekst van CS3D beperkte niet precies de hoeveelheid informatie die een grote onderneming van haar leveranciers kon eisen, wat vrees opwekte voor een onevenredige verschuiving van de nalevingslast naar kmo's in de waardeketen. Omnibus I voert een kader voor deze verzoeken in.
| Voor Omnibus I | Na Omnibus I | |
|---|---|---|
| Diepgang van de grondige beoordeling | Volledige keten van activiteiten | Geconcentreerd op directe handelspartners |
| Informatie die van een leverancier geëist kan worden | Niet precies omkaderd | Beperkt tot redelijke, evenredige informatie die niet anders verkrijgbaar is |
| Verplichting om een klimaattransitieplan aan te nemen | ||
| Regeling van de burgerlijke aansprakelijkheid | Geharmoniseerd op Europees niveau | Overgelaten aan het nationale recht van elke lidstaat |
Een grote onderneming die aan CS3D onderworpen is, mag in principe dus niet langer van een kmo-leverancier informatie eisen die ze op een andere manier kan verkrijgen, noch de verzoeken vermenigvuldigen boven wat nodig is om de risico's te identificeren die werkelijk relevant zijn voor de betrokken handelsrelatie.
Anticipeer op de nalevingsvereisten van uw grote klanten
Monsiegesocial begeleidt Belgische kmo's bij het structureren van hun vennootschap en bestuur, ook met het oog op de nalevingsvragen van hun handelspartners.
Wat een Belgische kmo nu al kan doen
Zonder te wachten op een Belgische omzetting die nog moet komen, heeft een kmo die goederen of diensten levert aan grote groepen er baat bij zich voor te bereiden, vooral als haar klant tot een sector behoort die al gevoelig ligt voor mensenrechten- of milieukwesties (textiel, grondstoffen, voeding, bouw).
Zich voorbereiden op een CS3D-cascade-effect
De betrokken grote klanten identificeren
Nagaan welke klanten de 5.000 werknemers en 1,5 miljard euro omzet overschrijden of benaderen, of Belgische dochterondernemingen van internationale groepen van die omvang zijn.
Bestaande praktijken documenteren
Wat al bestaat verzamelen (leveranciersbeleid, certificeringen, kwaliteitscontroles) in plaats van bij de eerste vraag een nalevingsdossier vanaf nul op te bouwen.
Voorgestelde contractuele clausules nalezen
Nagaan of een zorgvuldigheidsclausule die een klant voorstelt evenredig blijft en geen verplichtingen oplegt die verder gaan dan wat Omnibus I toelaat om van een handelspartner te eisen.
De Belgische omzetting opvolgen
De Belgische omzettingswet, verwacht vóór 26 juli 2028, zal de concrete regels verduidelijken die van toepassing zijn op Belgische ondernemingen die rechtstreeks onder de richtlijn vallen.
De CSRD-richtlijn over het duurzaamheidsverslag volgt een vergelijkbare cascadelogica voor niet-beursgenoteerde kmo's, met haar eigen tijdlijn en drempels: zie CSRD in België: duurzaamheidsverslag, drempels en tijdlijn 2026.
Verder lezen
- CSRD in België: duurzaamheidsverslag, drempels en tijdlijn 2026 : een verwante richtlijn, met een afzonderlijke toepassingstijdlijn
- AVG voor kmo's in België: verplichtingen en sancties : een andere Europese nalevingsverplichting omgezet in Belgisch recht
- Europese Commissie, zorgvuldigheidsplicht van ondernemingen inzake duurzaamheid : officiële pagina over het CS3D-dossier
