Belangrijkste punten
- De wet van 2 december 2024 (NUMAC 2024011683), gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 20 december 2024, zet de CSRD om in Belgisch recht en voert de verplichting tot duurzaamheidsverslaggeving in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen in.
- Organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers (golf 1) publiceerden hun eerste gecertificeerd verslag in 2025 voor boekjaar 2024: hun kalender werd niet gewijzigd.
- Grote ondernemingen (golf 2) en beursgenoteerde kmo's (golf 3) profiteren elk van een uitstel van twee jaar na de Belgische omzetting van Stop-the-Clock in december 2025.
- Omnibus I (gepubliceerd in het EU-Publicatieblad op 26 februari 2026) verhoogt de drempelwaarden naar meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro omzet: België moet dit omzetten voor maart 2027.
- Niet-beursgenoteerde kmo's vallen buiten het directe toepassingsgebied van de CSRD, maar worden indirect verplicht via informatievragen van hun grote klanten.
Het CSRD-duurzaamheidsverslag in België werd juridische realiteit met de wet van 2 december 2024, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 20 december 2024 (NUMAC 2024011683). Dit document zet EU-richtlijn 2022/2464 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 om en voert in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen een volledig nieuwe verplichting in: jaarlijks gestructureerde informatie over de milieu-, sociale en governance-impact van de onderneming produceren, laten certificeren en publiceren.
Voor bestuurders van Belgische vennootschappen stellen zich onmiddellijk twee vragen: valt mijn onderneming in het toepassingsgebied, en tegen wanneer? Deze gids geeft uitleg over de drempelwaarden, de herziene kalender en de effecten van het Omnibus I-pakket op de lopende verplichtingen.
De CSRD en haar omzetting in Belgisch recht
De CSRD vervangt en breidt de richtlijn niet-financiële rapportage (NFRD, richtlijn 2014/95/EU) aanzienlijk uit. Die gold alleen voor organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers. De CSRD verruimt het toepassingsgebied aanzienlijk, versterkt de inhoudsvereisten via geharmoniseerde Europese standaarden en maakt het duurzaamheidsverslag onderworpen aan verplichte assurance door een bedrijfsrevisor of een erkend onafhankelijk auditor.
De Belgische wet van 2 december 2024 voert nieuwe bepalingen in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen in en wijzigt ook de regels inzake toezicht op bedrijfsrevisoren om de assurance van duurzaamheid te omkaderen. In tegenstelling tot wat een eerste lezing zou doen vermoeden, is het duurzaamheidsverslag geen afzonderlijk document: het wordt geïntegreerd in het jaarlijkse beheersverslag, conform de vereisten van de Europese richtlijn.
Welke Belgische ondernemingen zijn verplicht?
De richtlijn voorziet in een gefaseerde toepassing in drie opeenvolgende golven, op basis van omvangsdrempelwaarden en de aard van de vennootschap.
Golf 1 omvat organisaties van openbaar belang (OOB's) die al aan de NFRD waren onderworpen: banken, verzekeringsmaatschappijen en beursgenoteerde vennootschappen met meer dan 500 werknemers. Ze vallen onder de CSRD vanaf boekjaar 2024 zonder overgangsperiode en publiceerden hun eerste gecertificeerd duurzaamheidsverslag in 2025.
Golf 2 viseert andere grote ondernemingen en moedervennootschappen van grote groepen. Onder het Wetboek van vennootschappen en verenigingen kwalificeert een vennootschap als groot wanneer ze voldoet aan ten minste twee van de volgende drie criteria: balanstotaal van meer dan 25 miljoen euro, netto-omzet van meer dan 50 miljoen euro of een gemiddeld personeelsbestand van meer dan 250 werknemers. Deze drempelwaarden worden beoordeeld over twee opeenvolgende boekjaren.
Golf 3 viseert kmo's die genoteerd zijn op een gereglementeerde markt van de Europese Unie, alsook bepaalde kleine en middelgrote kredietinstellingen en verzekeringsmaatschappijen. Niet-beursgenoteerde kmo's vallen niet rechtstreeks binnen het toepassingsgebied van de CSRD in haar huidige vorm.
| Golf 1 | Golf 2 | Golf 3 | |
|---|---|---|---|
| Toepassingsgebied | OOB's met meer dan 500 werknemers | Grote vennootschappen (2 van 3 criteria) | Beursgenoteerde kmo's EU-markt |
| Omvangscriteria | 500 werknemers (NFRD) | Balans ≥ 25 M€ / omzet ≥ 50 M€ / ≥ 250 werknemers | Beursgenoteerde kmo's |
| Referentieboekjaar | 2024 | 2027 (na Stop-the-Clock) | 2028 (na Stop-the-Clock) |
| Eerste verslag gepubliceerd | 2025 | 2028 | 2029 |
| Assurance verplicht |
De herziene kalender na Stop-the-Clock
De aanvankelijk voorziene data in de wet van 2 december 2024 werden ingrijpend gewijzigd door twee opeenvolgende wetgevende tussenkomsten.
Eerst stelde de Europese Commissie in 2025 de zogenaamde Stop-the-Clock-richtlijn voor, die de rapportverplichtingen voor golven 2 en 3 met twee jaar opschort. Het Europees Parlement keurde de tekst goed op 3 april 2025. België heeft deze richtlijn omgezet door een wijziging van zijn wet van 2 december 2024, aangenomen door de Kamer van volksvertegenwoordigers op 4 december 2025. Golf 1 wordt niet getroffen door dit uitstel: OOB's met meer dan 500 werknemers hebben hun eerste verslag voor boekjaar 2024 wel gepubliceerd.
- 1
Boekjaar 2024: golf 1 van kracht
Gepubliceerd in 2025Organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers (banken, verzekeraars, beursgenoteerde vennootschappen) publiceerden hun eerste gecertificeerd duurzaamheidsverslag voor boekjaar 2024. Deze kalender werd niet gewijzigd door Stop-the-Clock.
- 2
26 februari 2026: publicatie Omnibus I
Van kracht midden maart 2026Omnibus I wordt gepubliceerd in het EU-Publicatieblad. De richtlijn treedt twintig dagen na publicatie in werking en verhoogt de CSRD-drempelwaarden naar meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro omzet. België heeft twaalf maanden om ze om te zetten.
- 3
Boekjaar 2027: golf 2 (na uitstel)
Gepubliceerd in 2028Na het uitstel van twee jaar door Stop-the-Clock stellen grote niet-beursgenoteerde vennootschappen (2 van 3 criteria) hun eerste ESRS-duurzaamheidsverslag op voor boekjaar 2027, geïntegreerd in het beheersverslag dat in 2028 wordt ingediend.
- 4
Maart 2027: omzettingstermijn Omnibus I
Termijn: maart 2027België moet zijn wet van 2 december 2024 hebben aangepast aan de nieuwe drempelwaarden van Omnibus I. Als de omzetting plaatsvindt voor het eerste referentieboekjaar van golf 2 (2027), geldt het toepassingsgebied van Omnibus I (1.000 werknemers en 450 miljoen euro).
- 5
Boekjaar 2028: golf 3 (na uitstel)
Gepubliceerd in 2029Beursgenoteerde kmo's op een gereglementeerde EU-markt publiceren hun eerste duurzaamheidsverslag voor boekjaar 2028, met publicatie in 2029.
Omnibus I: een ingrijpende herziening van de drempelwaarden in omzetting
De meest ingrijpende wijziging van het CSRD-kader komt met Omnibus I, gepubliceerd in het EU-Publicatieblad op 26 februari 2026. Dit document verhoogt aanzienlijk de voorwaarden voor toepassing van de richtlijn.
Onder Omnibus I is een vennootschap aan de CSRD onderworpen als ze gelijktijdig aan beide volgende criteria voldoet: meer dan 1.000 werknemers en een netto-omzet van meer dan 450 miljoen euro. Dit cumulatief dubbelcriterium vervangt het mechanisme van twee op drie (balanstotaal, omzet, personeel) onder de Belgische wet van 2 december 2024.
werknemers
Nieuw cumulatief drempelwaarde Omnibus I (personeel)
omzet
Nieuw cumulatief drempelwaarde Omnibus I (netto-omzet)
omzettingstermijn
Deadline voor België om de wet van 2 december 2024 aan te passen
Het aantal Belgische ondernemingen dat rechtstreeks aan de CSRD is onderworpen, zal aanzienlijk dalen na de omzetting van Omnibus I, vergeleken met het toepassingsgebied van de oorspronkelijke wet van 2 december 2024. Vennootschappen die zich bevinden tussen de oude drempelwaarden (250 werknemers of 50 miljoen euro omzet) en de nieuwe (1.000 werknemers en 450 miljoen euro) moeten de Belgische omzettingsvoortgang nauwgezet volgen, verwacht voor maart 2027.
De wet van 2 december 2024 blijft formeel van kracht tot ze wordt gewijzigd, maar de effectieve drempelwaarden zullen waarschijnlijk wijzigen voor het eerste referentieboekjaar van golf 2 (2027).
Niet-beursgenoteerde kmo's: buiten het directe toepassingsgebied, maar niet zonder risico
Niet-beursgenoteerde Belgische kmo's worden niet rechtstreeks geviseerd door de CSRD in haar huidige vorm, noch in de versie die uit Omnibus I voortvloeit. Toch zijn ze niet immuun voor deze verplichtingen.
De indirecte druk is reëel in sectoren waar grote klanten zelf aan de CSRD zijn onderworpen (industrie, bouw, groothandel, zakelijke diensten). Voor een kmo-leverancier is het eenvoudiger om de basale ESG-gegevens (energieverbruik, personeelsbestand, beleid inzake verantwoord aankopen) te documenteren voor de eerste aanvraag dan erna.
Eerste stappen voor ondernemingen in het toepassingsgebied
Voor ondernemingen die onder het toepassingsgebied van golf 2 vallen, of die willen anticiperen op een wijziging van hun situatie na de omzetting van Omnibus I, is een gestructureerde voorbereiding ruim voor het eerste referentieboekjaar noodzakelijk.
Voor oprichters en bestuurders van Belgische vennootschappen die hun onderneming optimaal willen structureren voor de komende reglementaire deadlines, bieden oprichtingsdiensten in België de mogelijkheid om deze beperkingen al bij het ontwerp van de structuur mee te nemen.
Wat te controleren voor uw eerste verslag
Uw golf en drempelwaarden bepalen
Controleer of uw vennootschap voldoet aan ten minste twee van de drie huidige criteria (balans, omzet, personeel) en welk boekjaar uw eerste referentieboekjaar zal zijn, rekening houdend met de omzettingskalender van Omnibus I.
Een duurzaamheidsverantwoordelijke aanwijzen
Wijs een persoon of team aan voor de coördinatie van de gegevensverzameling, het opstellen van het verslag en de relatie met de assurance-auditor.
Uw beschikbare gegevens inventariseren
De ESRS vereisen gegevens over emissies (scope 1, 2 en 3), personeel, governance en de waardeketen. Lacunes identificeren twee tot drie jaar voor de indiening is aanzienlijk doeltreffender dan dit onder tijdsdruk te doen.
Assurance coördineren met uw bedrijfsrevisor
De CSRD maakt assurance van het duurzaamheidsverslag verplicht. Informeer uw bedrijfsrevisor of erkend onafhankelijk auditor nu al: de marktcapaciteit voor deze opdrachten is in België nog beperkt.
De Belgische omzetting van Omnibus I opvolgen
Als uw vennootschap zich bevindt tussen de oude drempelwaarden (250 werknemers of 50 M€ omzet) en de nieuwe (1.000 werknemers en 450 M€), hangt uw toepassingsgebied rechtstreeks af van de datum en inhoud van de Belgische omzetting, verwacht voor maart 2027.
Structureer uw onderneming voor de komende reglementaire deadlines
Monsiegesocial helpt oprichters en bestuurders in België met de oprichting en domiciliëring van hun vennootschap.
Verder lezen
- Verplichte elektronische facturatie in België: een andere grote reglementaire verplichting met een vergelijkbare gefaseerde kalender als de CSRD
- Het jaarlijks beheersverslag van een BV: het document waarin het CSRD-duurzaamheidsverslag wordt geïntegreerd voor ondernemingen in het toepassingsgebied
- Grensoverschrijdende mobiliteit van vennootschappen in België: de andere grote vennootschapsrechtelijke hervorming uit het EU-recht, omgezet in 2023
- De tekst van EU-richtlijn 2022/2464 is beschikbaar op EUR-Lex; de Belgische omzettingswet van 2 december 2024 (NUMAC 2024011683) is gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad
