Belangrijkste punten
- Dagelijks bestuur (art. 5:79 WVV) omvat handelingen die de dagelijkse behoeften van de vennootschap niet overschrijden, handelingen van minder belang, of handelingen met een spoedeisend karakter: drie alternatieve criteria, geen cumulatieve.
- Het bestuursorgaan kan dit bestuur delegeren aan een of meer personen, bestuurders of derden, die alleen, gezamenlijk of collegiaal optreden.
- Het aanstellingsbesluit wordt tegenstelbaar aan derden zodra het gepubliceerd is in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad; beperkingen van de bevoegdheden van de gedelegeerde zijn dat nooit, ook niet als ze gepubliceerd zijn.
- De gedelegeerde is aansprakelijk voor bestuursfouten onder dezelfde voorwaarden als een bestuurder (art. 2:56 en 2:57 WVV), met hetzelfde aansprakelijkheidsplafond.
- Bij ontbreken van een andersluidende clausule is hij op elk moment afzetbaar door het bestuursorgaan, zonder reden of vergoeding, op grond van het gemeen mandaatrecht.
Een groeiende BV kan niet elke aankoop van benodigdheden of elk spoedeisend antwoord aan een klant voor haar bestuursorgaan brengen. Delegatie van dagelijks bestuur is het wettelijke mechanisme dat dit probleem oplost: het vertrouwt courante handelingen toe aan een of meer aangestelde personen, terwijl structurele beslissingen bij het bestuursorgaan blijven. Art. 5:79 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) bepaalt precies wie deze delegatie kan ontvangen, wat ze omvat, en wat ze nooit omvat.
Dagelijks bestuur: de wettelijke definitie van het WVV
Voor het WVV vereiste de rechtspraak van het Hof van Cassatie (een arrest uit 2009) dat handelingen van dagelijks bestuur zowel van minder belang als spoedeisend waren, twee cumulatieve voorwaarden. Het WVV heeft de regel gewijzigd: art. 5:79, tweede lid, omschrijft dagelijks bestuur als handelingen en beslissingen die de dagelijkse behoeften van de vennootschap niet overschrijden, of die wegens hun minder belang, of wegens hun spoedeisend karakter, de tussenkomst van het bestuursorgaan niet rechtvaardigen.
In de praktijk omvat dit de verwerking van bestellingen, de betaling van leveranciers, courante correspondentie, dagelijkse personeelsbeslissingen, of een spoedeisend contractueel antwoord dat niet kan wachten op een vergadering van het bestuursorgaan. Het sluit beslissingen uit die de vennootschap duurzaam verbinden of haar structuur wijzigen: die blijven voorbehouden aan het bestuursorgaan of de algemene vergadering.
WVV
Delegatie van dagelijks bestuur en de daaraan verbonden vertegenwoordigingsbevoegdheid
WVV
Aansprakelijkheid van de gedelegeerde voor bestuursfout, tegenover de vennootschap en derden
WVV
Aansprakelijkheidsplafond dat geldt voor de gedelegeerde zoals voor de bestuurder
Wie kan worden aangesteld als gedelegeerde voor dagelijks bestuur
Het bestuursorgaan beslist alleen over de aanstelling: geen tussenkomst van de algemene vergadering is vereist, behalve andersluidende statutaire bepaling. De gedelegeerde of gedelegeerden kunnen gekozen worden onder de bestuurders zelf (dan spreekt men van een afgevaardigd bestuurder) of onder derden ten opzichte van de vennootschap, natuurlijke of rechtspersonen, werknemers of zelfstandige dienstverleners.
Wat het bestuursorgaan bij de aanstelling moet vastleggen
De identiteit van de gedelegeerde(n)
Een of meer personen, bestuurder of niet, kunnen worden aangesteld.
De wijze van uitoefening
Alleen, gezamenlijk (handtekening van meerdere gedelegeerden vereist) of collegiaal (gemeenschappelijke beslissing van een comite van gedelegeerden).
De precieze omvang van de gedelegeerde bevoegdheden
De delegatie omvat het dagelijks bestuur en de vertegenwoordiging van de vennootschap voor die handelingen; elke uitbreiding daarboven moet afzonderlijk geformaliseerd worden (bijzonder mandaat).
De publicatie van het besluit
Neerlegging en publicatie in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad maken de aanstelling tegenstelbaar aan derden.
Een bestuurder kan dus het bestuurdersmandaat combineren met de delegatie van dagelijks bestuur: dit is het meest voorkomende geval in kleine BV's, waar de oprichter-vennoot zowel enige bestuurder als feitelijk gedelegeerde voor dagelijks bestuur is. Delegatie aan een derde, werknemer of externe leidinggevende (in de praktijk vaak CEO genoemd), blijft onderscheiden: die kan gepaard gaan met een arbeidsovereenkomst of een managementovereenkomst, op voorwaarde dat een echte gezagsverhouding bestaat ten opzichte van het bestuursorgaan, wat deze combinatie uitsluit voor een enige bestuurder die alleen het dagelijks bestuur uitoefent.
Bevoegdheden en grenzen van de gedelegeerde voor dagelijks bestuur
De gedelegeerde handelt binnen een strikt engere kring dan het bestuursorgaan. Buiten courante, minder belangrijke of spoedeisende handelingen valt elke beslissing terug onder de bevoegdheid van het bestuursorgaan of, voor de meest structurele aangelegenheden, de algemene vergadering.
| Valt onder dagelijks bestuur | Valt onder het bestuursorgaan of de AV | |
|---|---|---|
| Courante aankopen, betaling van leveranciers | ||
| Courante correspondentie en routinematige personeelsbeslissingen | ||
| Een spoedeisend contract, ook al is het financieel belangrijk | ||
| Aanzienlijke banklening, strategische investering | Bestuursorgaan | |
| Benoeming, afzetting of bezoldiging van een bestuurder | Algemene vergadering | |
| Statutenwijziging, uitkering van dividenden | Algemene vergadering |
Deze grens is niet enkel een kwestie van goede interne organisatie: een handeling die het dagelijks bestuur overschrijdt, maar die de gedelegeerde toch ondertekent, kan zijn persoonlijke aansprakelijkheid met zich meebrengen wegens overschrijding van zijn mandaat, ook al blijft de handeling tegenstelbaar aan de derde te goeder trouw die daarvan niet op de hoogte was.
Tegenstelbaarheid aan derden: publicatie in het Belgisch Staatsblad
De aanstelling van de gedelegeerde(n) voor dagelijks bestuur moet neergelegd worden bij de griffie van de ondernemingsrechtbank en gepubliceerd worden in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad om tegenstelbaar te worden aan derden (art. 2:18 WVV, dat de algemene regeling van tegenstelbaarheid van gepubliceerde besluiten voor elke rechtspersoon vastlegt). Voor die publicatie kan een derde te goeder trouw die daarvan niet op de hoogte was, nog zaken doen met de vorige titularis of het bestaan van de delegatie betwisten.
Aansprakelijkheid van de gedelegeerde voor dagelijks bestuur
Art. 2:56 WVV plaatst de gedelegeerde onder dezelfde aansprakelijkheidsregeling als bestuurders: hij is aansprakelijk tegenover de vennootschap, en tegenover derden voor fouten met een buitencontractueel karakter, voor elke beslissing die de beoordelingsmarge van een normaal voorzichtige en zorgvuldige gedelegeerde in dezelfde omstandigheden manifest overschrijdt. Het aansprakelijkheidsplafond van art. 2:57 WVV, berekend op basis van de grootte van de vennootschap, geldt onder dezelfde voorwaarden als voor het bestuursorgaan, behalve bij bedrieglijk opzet, zware fout zelfs eenmalig, gewoonlijke lichte fout, of specifieke fiscale en sociale schulden (met name RSZ-schulden).
Structureer het bestuur van uw BV
Monsiegesocial begeleidt Belgische BV's bij domiciliering, oprichting van een vennootschap en vragen over bestuur en vennootschapsrecht.
Afzetting en einde van de delegatie
Het WVV bepaalt geen specifieke regel voor de afzetting van de gedelegeerde voor dagelijks bestuur, in tegenstelling tot wat het doet voor bestuurders. Het gemeen mandaatrecht is dus van toepassing: afzetbaarheid op elk moment is de standaardregel, zonder verplichting om een reden op te geven of een vergoeding te betalen, behalve als de statuten of het aanstellingsbesluit anders bepalen (opzegtermijn, vergoeding, beperkte gronden).
Het einde van de delegatie, of het nu het gevolg is van afzetting, ontslag, of het einde van het bestuurdersmandaat van de gedelegeerde wanneer beide functies gecombineerd waren, moet gepubliceerd worden in het Belgisch Staatsblad onder dezelfde voorwaarden als de aanvankelijke aanstelling. Zolang die publicatie niet gebeurd is, kan de voormalige gedelegeerde de vennootschap nog steeds verbinden tegenover een derde te goeder trouw die niet op de hoogte was van het einde van zijn functie.
Meer weten
- Bestuurdersmandaat in een Belgische BV: bevoegdheden, bezoldiging en aansprakelijkheid van het bestuursorgaan
- Aansprakelijkheid van de bestuurder in een Belgische BV: zware fout en persoonlijke verbintenissen
- Jaarlijks bestuursverslag van een BV: het document dat het bestuursorgaan opstelt voor grote BV's
- De geconsolideerde tekst van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen op ejustice.just.fgov.be (art. 5:79, 2:18, 2:56 en 2:57)
