Gerechtelijke reorganisatie in België: gids 2026

Belangrijkste punten

• De wet van 7 juni 2023, van kracht sinds 1 september 2023, hervormde het Belgische insolventierecht grondig via Boek XX van het Wetboek van economisch recht.
• Er bestaat nu een private en vertrouwelijke GRP: geen publicatie in het Belgisch Staatsblad, en de procedure kan ook door een schuldeiser of aandeelhouder worden geopend.
• Grote ondernemingen (meer dan 250 werknemers, omzet boven 40 miljoen euro of balanstotaal boven 20 miljoen euro) worden onderworpen aan stemming per klasse van schuldeisers.
• Een pre-pack maakt het mogelijk om discreet een overdracht of herstart voor te bereiden vóór de formele opening van het faillissement.

De gerechtelijke reorganisatie in België (GRP) is het centrale mechanisme van het insolventierecht voor ondernemingen die zich willen herstructureren in plaats van faillissement aan te vragen. De wet van 7 juni 2023, van kracht sinds 1 september 2023, hervormde Boek XX van het Wetboek van economisch recht ingrijpend om EU-richtlijn 2019/1023 over preventieve herstructureringskaders te omzetten. Het resultaat is een soepeler kader, met nieuwe vertrouwelijke opties, regels afgestemd op de omvang van de onderneming, en nieuwe instrumenten om een overdracht van activiteiten voor te bereiden. Deze gids zet uiteen wat dit vernieuwde kader in de praktijk betekent voor een Belgische bestuurder of zaakvoerder in 2026.

Wat is de procedure van gerechtelijke reorganisatie?

Een GRP is een gerechtelijke procedure die wordt geopend voor de ondernemingsrechtbank en die beoogt, onder rechterlijk toezicht, de continuïteit van de gehele of een deel van een onderneming in moeilijkheden of haar activiteiten te bewaren. Ze is niet voorbehouden aan grote organisaties: elke onderneming in de zin van het Wetboek van economisch recht kan er gebruik van maken, ongeacht haar rechtsvorm (BV, NV, vzw, eenmanszaak of buitenlandse rechtspersoon met een vestiging in België).

Om een GRP te kunnen openen, moet de schuldenaar aantonen dat de continuïteit van de gehele of een deel van zijn onderneming of activiteiten op korte of middellange termijn bedreigd is. Het verzoekschrift wordt ingediend bij de griffie van de bevoegde ondernemingsrechtbank, ondertekend door de schuldenaar of diens raadsman. De rechtbank wijst vervolgens een gedelegeerd rechter aan die de procedure opvolgt en beslist over de opening binnen tien dagen na het verslag van die rechter.

De drie vormen van gerechtelijke reorganisatie

Boek XX biedt drie verschillende procedures, elk aangepast aan een andere situatie.

1. 1

   Minnelijk akkoord onder gerechtelijk toezicht

   Vertrouwelijk

   De schuldenaar onderhandelt een herstructureringsakkoord met ten minste één schuldeiser. Sinds 1 september 2023 volstaat één enkele schuldeiser (voorheen waren minimaal twee vereist). De rechtbank begeleidt de onderhandeling en homologeert het akkoord, waardoor het uitvoerbare kracht krijgt. Deze weg is snel en relatief weinig belastend op formeel vlak.

2. 2

   Collectief akkoord (reorganisatieplan)

   Opschorting 4 tot 12 maanden

   De schuldenaar legt een reorganisatieplan voor aan al zijn schuldeisers. Als de vereiste meerderheden binnen de termijnen worden bereikt en de rechtbank het plan homologeert, worden alle betrokken schulden geherstructureerd overeenkomstig de voorwaarden ervan. De opschorting schorst individuele uitvoeringsmaatregelen gedurende de procedure.

3. 3

   Overdracht onder gerechtelijk gezag

   Gerechtelijk

   Wanneer de continuïteit van de entiteit zelf niet meer levensvatbaar is, beveelt de rechtbank de overdracht van de gehele of een deel van de activiteiten aan een derde, onder toezicht van een gerechtsmandataris. Sinds 1 januari 2024 leidt deze procedure systematisch tot het faillissement of de gerechtelijke ontbinding van de overdrager.

Openbare GRP of private GRP: de voornaamste verschillen

Een van de grote vernieuwingen van de wet van 7 juni 2023 is de invoering van een private, volledig vertrouwelijke GRP. Ze vormt een aanvulling op, maar vervangt niet, de traditionele openbare GRP.

	Openbare GRP	Private GRP
Publicatie in het Belgisch Staatsblad
Opschorting van uitvoeringsmaatregelen	4 tot 12 maanden	Toegekend door de rechtbank, geen wettelijke vaste duur
Wie kan de procedure starten	Alleen de schuldenaar	De schuldenaar, een schuldeiser of een aandeelhouder
Openbare toegang tot het dossier
Best geschikt wanneer	Maximale bescherming, dringende situatie	Discrete herstructurering, reputatiebescherming

De private GRP biedt een groot praktisch voordeel voor ondernemingen die begaan zijn met hun commerciële reputatie. Het ontbreken van publicatie in het Belgisch Staatsblad beschermt relaties met klanten, leveranciers en financiële partners gedurende de herstructureringsperiode. In ruil daarvoor wordt de reikwijdte van de bescherming geval per geval bepaald met de rechtbank, zonder het gestandaardiseerde kader van de openbare GRP.

Grote ondernemingen: stemming per klasse van schuldeisers

Voor grote ondernemingen voert de hervorming van 2023 een fundamenteel ander stemsysteem in, geïnspireerd op het Chapter 11-model dat richtlijn 2019/1023 in heel Europa heeft veralgemeend.

Een grote onderneming is die welke gedurende twee opeenvolgende boekjaren ten minste een van deze drie drempels overschrijdt (verbonden entiteiten worden collectief beoordeeld). Schuldeisers worden verdeeld in afzonderlijke klassen: ten minste één klasse voor buitengewone schuldeisers (met zakelijke zekerheid) en één voor gewone schuldeisers (zonder zekerheid). Elke klasse stemt afzonderlijk en het plan moet 50 % van de schuldvorderingen in hoofdsom en intresten in elke klasse behalen om aangenomen te worden.

Als een klasse tegen het plan stemt maar de overige wettelijke voorwaarden zijn vervuld, waaronder de best-interest-toets (schuldeisers die tegenstemmen mogen niet slechter af zijn dan bij een vereffening), kan de rechtbank het plan toch homologeren. Dit mechanisme, class-overschrijdende homologatie of cross-class cram-down, voorkomt dat een minderheid van schuldeisers een levensvatbare herstructurering blokkeert. Kleine ondernemingen vallen hier standaard niet onder, maar kunnen er vrijwillig voor kiezen.

Faillissement in alle discretie voorbereiden: de pre-pack

De wet van 7 juni 2023 introduceerde het pre-packmechanisme in het Belgische recht. Deze vertrouwelijke procedure stelt een onderneming in staat om, nog vóór de formele opening van het faillissement, een overdracht of herstart van haar activiteiten voor te bereiden met de bijstand van een door de rechtbank aangestelde gerechtsmandataris.

De voorbereiding verloopt buiten het zicht van schuldeisers en het publiek. Het doel is tweeledig: de waarde van de activa bewaren door de achteruitgang te vermijden die gepaard gaat met open insolventieprocedures, en de werkgelegenheid beschermen door de continuïteit van de activiteit vooraf te organiseren. Zodra het faillissement formeel wordt uitgesproken, kan de overdracht onmiddellijk worden uitgevoerd, want het leeuwendeel van de onderhandeling heeft al plaatsgevonden. Dit mechanisme beantwoordt aan een terugkerende kritiek op het Belgische insolventierecht, namelijk dat open procedures de waarde van ondernemingen te vaak vernietigen voordat een overnemer gevonden is.

Gaat uw onderneming door een moeilijke periode?

De experts van Monsiegesocial helpen u de beschikbare opties te begrijpen: herstructurering, domiciliering of oprichting van een nieuwe structuur.

Praat met een expertNieuwe BV oprichten

Meer lezen

De GRP kadert in een breder geheel van regels over het leven en het einde van Belgische vennootschappen. Aanvullende lectuur:

• Ontbinding en vereffening van een BV in België : wanneer continuïteit niet meer haalbaar is, hoe de sluiting volgens de regels organiseren.
• Grensoverschrijdende mobiliteit van vennootschappen in België : zetelverplaatsing of wijziging van rechtsvorm als optie in bepaalde herstructureringscontexten.
• Vennootschapsbelasting in België : fiscale verplichtingen blijven bestaan tijdens een GRP, en kennis ervan voorkomt bijkomende complicaties.