Belangrijkste punten
- De maatschap is de enige Belgische vennootschapsvorm zonder afzonderlijke rechtspersoonlijkheid.
- Ze wordt opgericht bij een eenvoudig contract: geen notariële akte, geen minimumkapitaal.
- Grote keerzijde: de vennoten zijn met hun persoonlijk vermogen aansprakelijk voor de schulden, onbeperkt.
- Fiscaal transparant dient ze vooral voor familiaal vermogensbeheer en successieplanning.
De maatschap neemt een aparte plaats in onder de Belgische rechtsvormen: ze is de enige zonder rechtspersoonlijkheid. Ze is geen kapitaalvennootschap die uw vermogen beschermt, maar een contract waarbij twee of meer personen middelen bundelen voor een gemeenschappelijk project. Lange tijd de maatschap van gemeen recht of burgerlijke vennootschap genoemd, werd ze bij de hervorming van 2019 opgenomen in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV). Deze gids legt uit wat ze werkelijk is, hoe ze wordt opgericht en vooral in welke gevallen ze relevant is, want haar beperkingen wegen even zwaar als haar sterktes.
Wat is een maatschap?
De maatschap laat twee of meer vennoten toe om samen te werken om een activiteit uit te oefenen of een goed samen te beheren, zonder een afzonderlijke rechtspersoon te creëren. Anders dan een BV, een NV of een coöperatieve vennootschap heeft ze geen rechtspersoonlijkheid: ze heeft geen eigen vermogen dat gescheiden is van dat van haar vennoten, en handelt niet in eigen naam als een rechtspersoon.
Het is in de eerste plaats een contract. De vennoten komen inbreng (geld, goederen, arbeid), een gemeenschappelijk doel en een verdeling van de resultaten overeen. De maatschap wordt sinds 2019 beheerst door het WVV, dat de regels die voorheen verspreid stonden in het Burgerlijk Wetboek heeft overgenomen en gemoderniseerd.
De belangrijkste kenmerken om te kennen
Voordat u voor een maatschap kiest, moet u precies inschatten wat haar onderscheidt van vennootschappen met rechtspersoonlijkheid.
| Maatschap | BV | |
|---|---|---|
| Rechtspersoonlijkheid | ||
| Aansprakelijkheid van de vennoten | Onbeperkt, op het privévermogen | Beperkt tot de inbreng |
| Minimumkapitaal | Geen | Geen |
| Notariële akte | ||
| Fiscaal regime | Transparant (personenbelasting bij de vennoten) | Vennootschapsbelasting |
| Oprichting | Eenvoudig contract | Authentieke akte en financieel plan |
De fiscale transparantie is een bepalend kenmerk. De maatschap is niet onderworpen aan de vennootschapsbelasting: haar resultaten worden rechtstreeks belast in hoofde van elke vennoot, in de personenbelasting, naar rato van zijn aandeel. Die transparantie, gecombineerd met de contractuele soepelheid, verklaart haar voorkeursgebruik om een vermogen met meerdere personen te organiseren.
Hoe richt je een maatschap op?
De stappen zijn veel lichter dan voor een kapitaalvennootschap, maar enkele blijven essentieel om het project veilig te stellen.
De oprichtingsstappen
Het maatschapscontract opstellen
Het legt het doel, ieders inbreng, de verdeling van winst en verlies en de bestuursregels vast. Een schriftelijke vorm is sterk aan te raden, ook al vereist de wet het niet.
De zetel bepalen
Het administratieve adres van de vennootschap, indien nodig gescheiden van de privéwoning van de vennoten dankzij domiciliëring.
Inschrijven in de KBO bij economische activiteit
Via een erkend ondernemingsloket, dat een ondernemingsnummer toekent; vereist zodra er een economische activiteit is.
Een aangepaste boekhouding voeren
Vereenvoudigd of dubbel naargelang de omvang, sinds de hervorming van het ondernemingsrecht van 2018.
Zich laten begeleiden
Een boekhouder of adviseur helpt het contract en de fiscale verplichtingen van de vennoten te kaderen.
Anders dan bij een BV is er geen notariële akte, geen kapitaalstorting en geen financieel plan voor een notaris: de maatschap ontstaat uit het akkoord van de vennoten. De zorg die aan het contract wordt besteed, is dan ook doorslaggevend, want het is dat contract dat het leven van de vennootschap organiseert en geschillen tussen vennoten voorkomt.
Voordelen en beperkingen van de maatschap
Voordelen
- Eenvoudige en goedkope oprichting: een contract volstaat, zonder notaris of kapitaal.
- Grote soepelheid om de inbreng, het bestuur en de verdeling van de resultaten te organiseren.
- Fiscale transparantie: geen vennootschapsbelasting, belasting in hoofde van de vennoten.
- Discretie: de maatschap heeft niet de publicatieverplichtingen van een kapitaalvennootschap.
Nadelen
- Geen rechtspersoonlijkheid en geen eigen vermogen.
- Onbeperkte aansprakelijkheid van de vennoten met hun persoonlijk vermogen.
- Weinig geschikt voor een risicovolle handelsactiviteit.
- KBO-inschrijving en boekhouding verplicht zodra er een economische activiteit is.
De maatschap ruilt vermogensbescherming in voor lichtheid en soepelheid. Het is een pertinente keuze wanneer het risico op schulden laag is en het doel is een samenwerking of een vermogen te organiseren, niet om een scherm te plaatsen tussen de activiteit en de privébezittingen.
Wanneer kiezen voor een maatschap?
De maatschap komt tot haar recht in één precies gebruik: vermogensbeheer met meerdere personen. Gezinnen die het bezit en de overdracht van een vermogen organiseren, ouders die een successie voorbereiden en de controle behouden, vennoten die goederen samenbrengen: ze biedt een soepel en fiscaal transparant kader, zonder het formalisme van een kapitaalvennootschap.
Ze dient ook om bepaalde samenwerkingen tussen professionals te structureren of om participaties aan te houden, waarbij ze de rol van een vermogensbeheervennootschap speelt. Voor een handelsactiviteit die schulden genereert, maakt de onbeperkte aansprakelijkheid er echter een riskante keuze van: een BV, met haar tot de inbreng beperkte aansprakelijkheid, verdient vrijwel altijd de voorkeur.
Structureer uw project met de juiste vorm
Maatschap voor een vermogen, BV om uw bezittingen te beschermen: Monsiegesocial oriënteert u naar de gepaste vorm en verzorgt de domiciliëring van de zetel van uw vennootschap.
Ook zonder rechtspersoonlijkheid heeft een maatschap die een activiteit uitoefent een zeteladres nodig, vermeld in de KBO. Onze oplossing voor bedrijfsdomiciliëring laat toe dit administratieve adres, gescheiden van de privéwoning van de vennoten, vast te leggen, en onze dienst vennootschap oprichten komt tussenbeide als u uiteindelijk voor een vorm met rechtspersoonlijkheid kiest.
Verder lezen
- Rechtsvormen in België: vergelijking en gids om te kiezen: de maatschap situeren onder de andere vormen.
- Een BV oprichten in België: de essentiële stappen: de vorm die uw vermogen beschermt.
- Een coöperatieve vennootschap (CV) oprichten in België: de collectieve optie met beperkte aansprakelijkheid.
