Belangrijkste punten
- De grensoverschrijdende omzetting (WVV, Boek 14, art. 14:15-14:30) staat een Belgische vennootschap toe te migreren naar een andere EU-lidstaat met behoud van haar rechtspersoonlijkheid.
- De wet van 25 mei 2023 heeft Richtlijn (EU) 2019/2121 omgezet in Belgisch recht; de regels gelden voor projecten ingediend vanaf 16 juni 2023.
- Het besluit vereist een meerderheid van drie kwart van de stemmen op de buitengewone algemene vergadering, met een quorum van minstens de helft van het kapitaal, na een publicatietermijn van drie maanden.
- De Belgische notaris levert een voorafgaand certificaat van overeenstemming af, zonder hetwelk geen inschrijving in het buitenland mogelijk is.
- De exit tax (art. 210, § 1, 4°, WIB 92) belast de latente meerwaarden en bepaalde reserves bij de verplaatsing, tenzij de vennootschap een vaste inrichting in België behoudt.
De maatschappelijke zetel van een Belgische vennootschap naar het buitenland verplaatsen is geen eenvoudige administratieve formaliteit. Sinds de wet van 25 mei 2023, die Richtlijn (EU) 2019/2121 omzet in Belgisch recht, is de grensoverschrijdende zetelverplaatsing vanuit België onderworpen aan een specifieke procedure: de grensoverschrijdende omzetting, opgenomen in Boek 14, Hoofdstuk 3 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV). Deze procedure laat een vennootschap toe te migreren naar een andere EU-lidstaat zonder voorafgaande ontbinding, met behoud van haar rechtspersoonlijkheid. Ze brengt ook een fiscale dimensie mee die niet onderschat mag worden: de exit tax, die de latente meerwaarden belast op de datum van de verplaatsing. Dit is wat bestuurders moeten weten alvorens de stap te zetten.
Grensoverschrijdende omzetting: een mobiliteitsinstrument binnen de EU
Vóór de wet van 25 mei 2023 behandelde het Belgisch recht de zetelverplaatsing naar het buitenland als een ontbinding gevolgd door een heroprichten, met een breuk in de rechtspersoonlijkheid. Richtlijn (EU) 2019/2121, aangenomen op 27 november 2019 en omgezet door deze wet, heeft die aanpak gewijzigd.
Een Belgische BV of NV kan nu de rechtsvorm van een andere EU-lidstaat aannemen en haar zetel naar dat land verplaatsen, zonder haar juridische bestaan te onderbreken. De contracten, schuldvorderingen, schulden en rechten van de vennootschap gaan mee over. De Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) schrapt de vennootschap uit het Belgisch register pas nadat het bewijs van inschrijving in het buitenlands register is ontvangen: die schrapping markeert de juridische inwerkingtreding van de verplaatsing.
Voorwaarden voor de emigratie
Niet alle vennootschappen kunnen een grensoverschrijdende omzetting starten. Het WVV stelt verscheidene cumulatieve voorwaarden voordat de operatie kan worden aangegaan.
Te controleren voorwaarden voor aanvang van de procedure
Bestemming in de Europese Unie
De procedure van grensoverschrijdende omzetting in het WVV dekt uitsluitend verplaatsingen naar een andere EU-lidstaat. Een vertrek naar Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk of de Verenigde Staten volgt een volledig ander regime.
Compatibele rechtsvorm in de ontvangende staat
De vennootschap moet in het bestemmingsland een rechtsvorm kunnen aannemen die door het lokale recht wordt erkend. De Richtlijn vereist dat de ontvangende staat de uit de omzetting resulterende vorm aanvaardt.
Geen insolventieprocedure lopende
De emigratie is verboden als de vennootschap het voorwerp uitmaakt van een faillissementsprocedure, gerechtelijke reorganisatie of een andere collectieve insolventieprocedure.
Fiscale en sociale verplichtingen in orde
Alvorens het certificaat af te leveren, controleert de notaris of de vereiste attesten van de FOD Financiën en de RSZ zijn verkregen. Uitstaande verplichtingen tegenover deze overheden moeten worden geregeld.
De emigratieprocedure, stap voor stap
De procedure wordt beheerst door de artikelen 14:18 tot 14:27 van het WVV en verloopt in verschillende opeenvolgende fasen.
- 1
Opstellen van het omzettingsproject
Het bestuursorgaan stelt een grensoverschrijdend omzettingsproject op met vermelding van de nieuwe rechtsvorm, de nieuwe vennootschapsnaam, de zetel in de ontvangende staat en de identiteit van de instrumenterende notaris.
- 2
Neerlegging bij griffie en publicatie in het Belgisch Staatsblad
Het project wordt neergelegd bij de griffie van de bevoegde ondernemingsrechtbank en gepubliceerd in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Deze datum start de termijn van drie maanden voor de algemene vergadering.
- 3
Verslag van het bestuursorgaan
De raad van bestuur of de zaakvoerder stelt een verslag op met de juridische en economische beweegredenen voor de operatie en de gevolgen ervan voor de vennoten, de schuldeisers en de werknemers.
- 4
Bezwaartermijn voor schuldeisers
Tijdens de 3 maandenGedurende de periode die aan de vergadering voorafgaat, kunnen schuldeisers bezwaar maken tegen de omzetting en voldoende waarborgen eisen. Bij gebrek aan akkoord kunnen zij zich wenden tot de ondernemingsrechtbank. Het notarieel certificaat kan niet worden afgeleverd zolang hun rechten niet zijn geregeld.
- 5
Buitengewone algemene vergadering
Maand 3+De BAV vindt ten vroegste drie maanden na de publicatie van het project plaats. Het besluit wordt aangenomen met een meerderheid van drie kwart van de stemmen, met een aanwezigheidsquorum van minstens de helft van het kapitaal of de aandelen. Tegenstemmende vennoten hebben een uittredingsrecht.
- 6
Voorafgaand certificaat van overeenstemming van de notaris
Tot 2 maandenDe Belgische notaris controleert de regelmatigheid van de volledige procedure en levert een voorafgaand certificaat van overeenstemming af. Hij heeft hiervoor twee maanden. Zonder dit certificaat is inschrijving in het buitenlands register onmogelijk.
- 7
Inschrijving in het buitenland en schrapping uit de KBO
De vennootschap dient het Belgisch notarieel certificaat in bij het register van de ontvangende staat voor inschrijving. De KBO schrapt vervolgens de vennootschap uit het Belgisch register. De verplaatsing treedt juridisch in werking op de datum van die schrapping.
De centrale rol van de Belgische notaris
De notaris fungeert als juridisch filter in de emigratieprocedure. Alvorens het voorafgaand certificaat van overeenstemming af te leveren, controleert hij of alle formaliteiten correct zijn nageleefd en of de operatie niet wordt gebruikt voor misbruikelijke, frauduleuze of criminele doeleinden.
Twee situaties blokkeren de afgifte van het certificaat: bezwaar makende schuldeisers hebben nog geen genoegdoening verkregen of hun bezwaar wacht nog op een definitieve rechterlijke uitspraak; of er is een procedurele onregelmatigheid vastgesteld in de uitvoering van de operatie.
Dit notarieel toezicht vervangt de vroegere rechterlijke controle die gold vóór de wet van 25 mei 2023. De invoering ervan versterkt de rechtszekerheid van de operatie, terwijl het traject wordt vereenvoudigd doordat de tussenkomst van een rechter buiten schuldeisersgeschillen niet langer vereist is.
Sinds 1 december 2023 zijn twee bijkomende attesten verplicht (KB van 20 oktober 2023, wijziging art. 14:26 WVV): een fiscaal attest van de FOD Financiën en een attest van de RSZ dat bevestigt dat er geen onbetaalde sociale schulden zijn, beide gedateerd van minder dan dertig dagen voor de afgifte van het notarieel certificaat.
Exit tax en fiscale gevolgen van de verplaatsing
De grondslag van de exit tax bestaat uit drie elementen: de winst van het lopende boekjaar tot de datum van de verplaatsing, de latente meerwaarden op activa (het verschil tussen de werkelijke waarde en de netto fiscale waarde) en bepaalde reserves of voorzieningen die belastbaar worden. Het geheel is onderworpen aan het toepasselijke tarief van de vennootschapsbelasting: 20% voor KMO's die voldoen aan de voorwaarden voor het verlaagd tarief, 25% voor de overige vennootschappen.
Een belangrijke uitzondering geldt wanneer de vennootschap een vaste inrichting in België behoudt na de zetelverplaatsing. De activa die aan die inrichting zijn verbonden, blijven in de Belgische belastinggrondslag en zijn niet onmiddellijk onderworpen aan de exit tax: zij worden pas belast bij hun effectieve realisatie. Dit mechanisme is consistent met de vrijheid van vestiging als Europees grondrecht en de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
Alvorens enige stap te ondernemen, is raadpleging van een accountant of fiscaal adviseur onmisbaar om de impact van de exit tax te kwantificeren en alternatieve structuren te beoordelen. Onze teams kunnen deze analyse ondersteunen in het kader van onze adviesdiensten voor vennootschappen.
Overweegt uw vennootschap een internationale verplaatsing?
Een grensoverschrijdende omzetting vereist een gedegen juridische en fiscale voorbereiding. Onze experts begeleiden bestuurders bij elke stap van de procedure.
Verplaatsing naar een land buiten de Europese Unie
Voor een vertrek naar Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten of een ander land buiten de EU is de procedure van grensoverschrijdende omzetting van het WVV niet beschikbaar.
| Verplaatsing naar EU-lidstaat | Verplaatsing naar land buiten EU | |
|---|---|---|
| Toepasselijke procedure | Grensoverschrijdende omzetting (WVV, Boek 14) | Belgische ontbinding + oprichting in het buitenland |
| Continuïteit rechtspersoonlijkheid | ||
| Automatische overdracht van contracten | ||
| Exit tax van toepassing | ||
| Tussenkomst Belgische notaris vereist |
Een verplaatsing buiten de EU impliceert dus een breuk in de rechtspersoonlijkheid. De Belgische vennootschap wordt ontbonden overeenkomstig de procedure van artikel 2:71 van het WVV, haar activa worden gerealiseerd en haar schulden aangezuiverd, waarna de vennoten een nieuwe entiteit oprichten in het bestemmingsland. Bestaande contracten moeten worden heronderhandeld op naam van de nieuwe structuur.
