Sancties bij niet-neerlegging van de jaarrekening in België

Belangrijkste punten

• De jaarrekening moet worden neergelegd binnen dertig dagen na goedkeuring en uiterlijk zeven maanden na de afsluiting van het boekjaar.
• Na die termijn past de Nationale Bank een oplopende laattijdigheidstoeslag toe, afhankelijk van de vertraging en het gebruikte schema.
• Drie opeenvolgende boekjaren zonder neerlegging stellen de vennootschap bloot aan een ambtshalve schrapping door de Kruispuntbank van Ondernemingen.
• De ondernemingsrechtbank kan de gerechtelijke ontbinding van de vennootschap uitspreken, op verzoek van een derde of van het openbaar ministerie.

Elk jaar leggen duizenden Belgische vennootschappen hun jaarrekening te laat neer, vaak door eenvoudige administratieve vertraging en niet door bewuste nalatigheid. De sancties bij niet-neerlegging van de jaarrekening in België lopen nochtans sterk uiteen: van een laattijdigheidstoeslag van enkele honderden euro's tot de gerechtelijke ontbinding van de vennootschap. Deze gids overloopt, trap per trap, wat een bestuurder te wachten staat die de termijn mist, en hoe je vermijdt om tot het zwaarste stadium te komen.

De wettelijke termijn voor de neerlegging van de jaarrekening

Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen legt twee cumulatieve voorwaarden op. De jaarrekening moet worden neergelegd bij de Nationale Bank van België binnen dertig dagen na goedkeuring door de algemene vergadering, en uiterlijk zeven maanden na de afsluitingsdatum van het boekjaar (art. 3:10 en 3:12 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen). De vroegste van beide termijnen geldt: de jaarrekening vroeg in het jaar goedkeuren levert geen extra tijd op boven de zeven maanden.

Voor een vennootschap die haar boekjaar afsluit op 31 december valt de uiterste datum dus op 31 juli van het volgende jaar. Een neerlegging op 1 augustus is strikt genomen al laattijdig volgens het Wetboek, ook al past de administratie in de praktijk een tolerantie toe.

De laattijdigheidstoeslag van de Nationale Bank

Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen voorziet een toeslag bij een neerlegging na de wettelijke termijn (art. 3:13 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen). In de praktijk past de Nationale Bank deze toeslag pas toe vanaf de eerste dag van de negende maand na de afsluiting van het boekjaar, wat ongeveer twee maanden tolerantie geeft bovenop de wettelijke termijn van zeven maanden. Het bedrag loopt vervolgens op per schijf, afhankelijk van de omvang van de vertraging en van het feit of de vennootschap een micro- of verkort schema neerlegt, dan wel een volledig schema. Onderstaande bedragen zijn die van kracht op 1 januari 2026 en worden jaarlijks geïndexeerd.

De Nationale Bank is wettelijk verplicht deze toeslag te innen voor rekening van de federale overheid en mag hiervan niet afwijken. Een beroep blijft mogelijk bij overmacht: de vennootschap heeft achttien maanden na de afsluiting van het betrokken boekjaar om een gemotiveerd verzoek te richten aan de FOD Economie, samen met het bewijs van neerlegging van de Nationale Bank en de bewijsstukken van de ingeroepen omstandigheid.

Ambtshalve schrapping door de Kruispuntbank van Ondernemingen

Herhaalde niet-neerlegging heeft een zwaarder gevolg dan de tariefverhoging. De beheersdienst van de Kruispuntbank van Ondernemingen kan een vennootschap ambtshalve schrappen die haar jaarrekening niet heeft neergelegd gedurende drie opeenvolgende boekjaren (art. III.42, § 1, 4°, van het Wetboek van economisch recht). Deze schrapping staat los van een ontbinding: de rechtspersoonlijkheid van de vennootschap dooft niet uit, maar haar ondernemingsnummer verschijnt niet langer als actief in de openbare registers, wat in de praktijk de relaties met banken, leveranciers en overheden bemoeilijkt.

De schrapping wordt opgeheven zodra de vennootschap haar situatie regulariseert door de ontbrekende jaarrekeningen neer te leggen. Ze heft de onderliggende verplichting dus niet op, maar verzwaart enkel de praktische gevolgen zolang ze niet is opgeheven.

Gerechtelijke ontbinding: de zwaarste sanctie

Boven de schrapping kan de ondernemingsrechtbank de gerechtelijke ontbinding van de vennootschap uitspreken wegens niet-neerlegging van de jaarrekening (art. 2:74 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen). De vordering kan pas worden ingesteld na het verstrijken van de wettelijke termijn van zeven maanden na de afsluiting van het boekjaar, op verzoek van elke belanghebbende, dat wil zeggen een schuldeiser, een vennoot of zelfs een concurrent, van het openbaar ministerie, of na doorverwijzing van het dossier door de kamer voor ondernemingen in moeilijkheden.

1. 1

   Vaststelling van de tekortkoming

   Na 7 maanden

   De kamer voor ondernemingen in moeilijkheden van de ondernemingsrechtbank spoort vennootschappen op die hun jaarrekening niet binnen de wettelijke termijn hebben neergelegd.

2. 2

   Oproeping of dagvaarding

   Variabel

   De vennootschap wordt opgeroepen, of een belanghebbende dagvaardt rechtstreeks tot ontbinding voor de ondernemingsrechtbank.

3. 3

   Mogelijke regularisatie

   Tot het vonnis

   Zolang het vonnis niet is uitgesproken, kan de vennootschap haar situatie nog regulariseren door de ontbrekende jaarrekeningen neer te leggen, wat een einde maakt aan de procedure.

4. 4

   Vonnis van ontbinding

   Vonnis

   Bij gebrek aan regularisatie spreekt de rechtbank de ontbinding uit. Het vonnis wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad en opent een vereffeningsprocedure.

5. 5

   Mogelijk verzet

   30 dagen

   De vennootschap kan verzet aantekenen tegen het vonnis binnen dertig dagen na de publicatie ervan in het Belgisch Staatsblad (art. 2:75 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen).

Deze procedure viseert vooral inactieve of noodlijdende vennootschappen die geen echt betrokken bestuurder meer hebben. Een actieve vennootschap die haar situatie snel regulariseert, zelfs na een dagvaarding, ontsnapt doorgaans aan een effectieve ontbinding.

Boetes en aansprakelijkheid van de bestuurder

Niet-neerlegging van de jaarrekening heeft ook een rechtstreeks burgerrechtelijk gevolg: de wet vermoedt dat de schade die een derde lijdt, voortvloeit uit die omissie, wat de bewijslast omkeert ten nadele van de vennootschap en haar bestuurders in een geschil. Op strafrechtelijk vlak bestraft het Wetboek van vennootschappen en verenigingen bestuurders die de verplichtingen tot het voeren en voorleggen van de jaarrekening niet naleven met een geldboete, met mogelijke gevangenisstraf naargelang de ernst van de tekortkoming (art. 3:43 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen). Dergelijke strafvervolging blijft in de praktijk zeldzaam voor een eenvoudige, geïsoleerde vertraging; ze viseert vooral herhaalde tekortkomingen of tekortkomingen die gepaard gaan met andere boekhoudkundige onregelmatigheden.

Hoe de sancties vermijden

De meeste dossiers van gerechtelijke ontbinding betreffen vennootschappen die eenvoudigweg de draad van hun administratieve verplichtingen zijn kwijtgeraakt, vaak na een wissel van zaakvoerder of boekhouder. Een gestructureerde opvolging van de boekhoudkundige kalender vermijdt bijna al deze situaties.

Vóór de termijn van zeven maanden

• Noteer de afsluitingsdatum van het boekjaar en bereken de uiterste datum op zeven maanden

  Zet een herinnering enkele weken vóór de deadline, niet op de dag zelf.

• Laat de jaarrekening goedkeuren door de algemene vergadering zonder tot het laatste moment te wachten

  De termijn van dertig dagen na goedkeuring loopt parallel met de termijn van zeven maanden.

• Controleer bij de boekhouder of de neerlegging effectief bevestigd is door de Nationale Bank

  Het bewijs van neerlegging wordt binnen elf dagen na de neerlegging verstuurd.

• Regulariseer onmiddellijk bij een reeds vastgestelde vertraging

  Elke bijkomende maand verhoogt de tariefverhoging en brengt de vennootschap dichter bij de drempel van drie opeenvolgende boekjaren.

• Bewaar elk bewijs van een reële belemmering (ziekte, ramp, faillissement van een dienstverlener)

  Een gedocumenteerde overmachtssituatie laat toe om terugbetaling van de toeslag te vragen bij de FOD Economie.

Een vennootschap die haar maatschappelijke zetel domicilieert en haar administratief beheer toevertrouwt aan een gespecialiseerde dienstverlener, verkleint het risico op een omissie aanzienlijk: de opvolging van boekhoudkundige en juridische termijnen behoort tot de taken die zo'n dienst doorgaans systematisch opneemt, precies om te vermijden dat een geïsoleerde omissie uitmondt in een ontbinding en vereffening.

Uw wettelijke verplichtingen onder controle?

Monsiegesocial begeleidt Belgische bestuurders bij de opvolging van hun governance- en neerleggingsverplichtingen.

Praat met een expertBekijk onze diensten

Verder lezen

• Boekhoudkundige verplichtingen van een BV in België: het overzicht van de verplichtingen die aan de neerlegging van de jaarrekening voorafgaan.
• Jaarlijks bestuursverslag van een BV: het document dat vaak samen met de jaarrekening wordt goedgekeurd door de algemene vergadering.
• Ontbinding en vereffening van een BV in België: de volledige procedure wanneer de sluiting van de vennootschap onvermijdelijk wordt.