Fiscale hervorming 2026: wat verandert voor de zelfstandigen in België

Belangrijkste punten

• De PB-schalen 2026 zijn georganiseerd in vier schijven, van 25% tot 50%, met een belastingvrije som opgetrokken tot 11.180 euro voor de inkomsten van 2026.
• De RSVZ-bijdragen van een zelfstandige in hoofdberoep bedragen 20,50% op het netto-inkomen tot 75.024,54 euro, met een minimale trimestriële bijdrage van 890,42 euro.
• De voorafbetalingen blijven verplicht voor de zelfstandigen die al meer dan drie jaar gevestigd zijn: de vermeerdering bedraagt 4,50% voor aanslagjaar 2027, met vier vervaldagen in 2026.
• De belasting van 10% op de meerwaarden van financiële activa geldt sinds 1 januari 2026, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per natuurlijke persoon.
• Het VAPZ zou zich openen voor zelfstandigen in bijberoep en het tarief ervan stijgen van 8,17% naar 8,50%, maar die maatregelen wachten nog op hun bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.

De fiscale hervorming 2026 voor de zelfstandigen in België leest zich op twee niveaus. Enerzijds al toepasselijke cijfers: geïndexeerde PB-schalen, bijgewerkte RSVZ-bijdragen, een nieuwe meerwaardebelasting. Anderzijds een omvangrijk wetgevend werk dat de regering-Arizona op gang bracht, waarvan het kernstuk, de hervorming van het Wetboek van de personenbelasting, nog in parlementaire aanneming is. Dit artikel onderscheidt duidelijk wat van kracht is van wat in voorbereiding is, zodat je je beslissingen op solide grondslagen kunt nemen.

De PB-schalen 2026: vier schijven en een hogere belastingvrije som

Voor de inkomsten van 2026 (aanslagjaar 2027) blijven de tarieven van de personenbelasting georganiseerd in vier progressieve schijven, bevestigd door de FOD Financiën. Die tarieven gelden voor het netto belastbaar inkomen, na aftrek van de beroepskosten en de belastingvrije som.

De belastingvrije som stijgt tot 11.180 euro voor de inkomsten 2026, tegenover 10.910 euro voor de inkomsten 2025. De derde schijf, aan 45%, ligt tussen 29.510 en 51.070 euro. Een zelfstandige wiens netto belastbaar inkomen 51.070 euro overschrijdt, draagt een marginaal tarief van 50% op elke bijkomende euro.

De regering-Arizona kondigde een doelstelling aan van geleidelijke verhoging van de belastingvrije som tot 15.300 euro tegen 2029. Dat traject staat in het ontwerp van hervorming van het WIB, dat nog geen kracht van wet heeft en nog niet in de belastingaangifte kan worden meegenomen.

RSVZ-bijdragen 2026: twee tarieven op het netto-inkomen

De sociale bijdragen worden berekend op het netto beroepsinkomen van het bijdragejaar, met een latere regularisatie zodra het definitieve inkomen door de belastingadministratie is meegedeeld. Voor 2026 worden de bedragen geïndexeerd op basis van een herwaarderingscoëfficiënt van 1,07236269, toegepast op de referentie-inkomsten van 2023.

Voor een zelfstandige in hoofdberoep gelden achtereenvolgens twee tarieven:

• 20,50% op de schijf netto-inkomen tot 75.024,54 euro
• 14,16% op de schijf tussen 75.024,54 euro en 110.562,42 euro
• Boven 110.562,42 euro: plafonnering, geen bijkomende bijdrage

De minimale trimestriële bijdrage bedraagt 890,42 euro, berekend op een grondslag van 17.374,08 euro. Ze geldt ook wanneer het inkomen van het jaar onder die drempel ligt. Als je inkomen 2026 duidelijk lager uitvalt dan de referentie-inkomsten 2023, kun je je sociaal verzekeringsfonds vragen je voorlopige bijdragen te verminderen, om een overdreven voorschot te vermijden dat achteraf wordt geregulariseerd.

Zelfstandigen in bijberoep genieten een apart bijdrageregime naargelang hun inkomensniveau. Om je exacte verplichtingen naargelang je situatie te kennen, raadpleeg het RSVZ of je sociaal verzekeringsfonds.

Voorafbetalingen 2026: vervaldagen, vermeerdering en uitzondering voor starters

De zelfstandigen die hun activiteit al meer dan drie jaar uitoefenen, zijn gehouden voorafbetalingen van belasting te doen om een vermeerdering bij de inkohiering te vermijden. Voor de inkomsten van 2026 (aanslagjaar 2027) is de vermeerdering voor onvoldoende betalingen vastgesteld op 4,50%, berekend op 106% van de belasting verschuldigd op het beroepsinkomen. De vier uiterste data zijn:

• 10 april 2026 (VA1): bonificatie van 3%
• 10 juli 2026 (VA2): bonificatie van 2,50%
• 12 oktober 2026 (VA3): bonificatie van 2%
• 21 december 2026 (VA4): bonificatie van 1,50%

Hoe vroeger in het jaar de betalingen gebeuren, hoe hoger de bijbehorende bonificatie. Die komt in mindering van de uiteindelijk verschuldigde belasting.

Het ontwerp van hervorming van het WIB voorziet de volledige afschaffing van die vermeerdering voor alle zelfstandigen zonder vennootschap, en de invoering van een vijfde optioneel betalingsvenster tussen december en februari. De maatregel wordt door de regering aangekondigd maar heeft nog geen kracht van wet: de vermeerdering van 4,50% geldt volledig in 2026 voor de zelfstandigen die al meer dan drie jaar gevestigd zijn.

Het VAPZ uitgebreid tot bijberoepers: een goedgekeurde maar nog niet bekendgemaakte maatregel

Het vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen (VAPZ) is het belangrijkste instrument voor pensioensparen in de zelfstandigenpijler. De betaalde bijdragen zijn fiscaal aftrekbaar als beroepskosten.

De Ministerraad keurde op 24 april 2026 twee belangrijke evoluties van het VAPZ goed:

1. De openstelling van het VAPZ voor zelfstandigen in bijberoep wier bijdrageplichtig beroepsinkomen ten minste 1.922,16 euro per jaar bedraagt (drempel 2026). Tot nu toe hadden enkel de zelfstandigen in hoofdberoep er volledig toegang toe.
2. De verhoging van het maximale bijdragetarief: van 8,17% naar 8,50% voor het klassieke VAPZ, en van 9,40% naar 9,78% voor het sociale VAPZ.

Meerwaardebelasting en VVPRbis: twee bevestigde wijzigingen voor 2026

Twee maatregelen die de zelfstandigen die financiële activa aanhouden of een vennootschap bezitten rechtstreeks raken, traden in 2026 in werking.

De belasting van 10% op de meerwaarden geldt sinds 1 januari 2026 voor alle natuurlijke personen, waaronder de zelfstandigen. Ze treft de winst bij overdracht van financiële activa: aandelen, obligaties, ETF's, opties, cryptomunten en afgeleide producten. Een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per persoon geldt (jaren zonder gerealiseerde meerwaarden laten een gedeeltelijke overdracht van 1.000 euro per jaar toe, tot een maximale cumulatie van 15.000 euro). De in het jaar gerealiseerde verliezen zijn aftrekbaar van de winst, zonder mogelijke overdracht. Meerwaarden op activa aangehouden vóór 31 december 2025 zijn vrijgesteld als historische meerwaarden, op basis van hun waarde op de referentiedatum.

Voor een zelfstandige die ten minste 20% van de rechten in zijn eigen vennootschap aanhoudt, geldt een apart regime bij overdracht: de eerste winst is vrijgesteld tot één miljoen euro over vijf jaar, en daarboven geldt een specifiek progressief tarief. Voor de vergelijkende vennootschapsbelasting beschrijft ons artikel over de vennootschapsbelasting in België de tarieven en voorwaarden die op je BV van toepassing zijn.

De roerende voorheffing op de VVPRbis-dividenden steeg van 15% naar 18% voor de dividenden uitgekeerd vanaf 1 juli 2026. De dividenden uitgekeerd vóór die datum genieten nog het tarief van 15%. Die wijziging betreft de zelfstandigen die zich vergoeden via een BV met gebruik van het VVPRbis-mechanisme. Voor de liquidatiereserves aangelegd sinds eind 2025 zal het tarief van toepassing bij de uitkering (na de wachtperiode van drie jaar) eveneens stijgen tot 9,80%, wat het totale effectieve tarief op ongeveer 18% brengt.

Overweeg je de overstap van zelfstandige als NP naar de BV?

De BV-structuur kan de totale fiscale last verminderen vanaf een bepaald inkomensniveau. Monsiegesocial begeleidt je bij alle stappen van oprichting van een vennootschap in België.

Mijn BV oprichten met MonsiegesocialAl onze diensten bekijken

De kalender van de Arizona-hervorming: van 2025 tot 2029

De fiscale hervorming gedragen door de regering-Arizona ontplooit zich over meerdere jaren. Hier zijn de belangrijkste mijlpalen, met een duidelijk onderscheid tussen wat verworven is en wat gepland is.

1. 1

   29 juli 2025

   Van kracht

   De eerste programmawet van de regering-Arizona wordt bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad. Ze bevat met name de aftrek voor digitale investering opgetrokken tot 20% voor kmo's en zelfstandigen vanaf 2025, en de verkorting van de wachttermijn voor liquidatiereserves van 5 naar 3 jaar.

2. 2

   1 januari 2026

   Van kracht

   Inwerkingtreding van de belasting van 10% op de meerwaarden van financiële activa voor alle natuurlijke personen, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro. Geïndexeerde PB-schalen (belastingvrije som: 11.180 euro). Uitbreiding tot twee kwartalen van de vrijstelling van RSVZ-bijdragen voor zelfstandigen in moederschapsverlof.

3. 3

   1 juli 2026

   Gedeeltelijk van kracht

   VVPRbis-roerende voorheffing opgetrokken van 15% naar 18% voor de dividenden uitgekeerd vanaf die datum. Uitbreiding van het moederschapsverlof van zelfstandigen tot 15 weken (tegenover 12 voordien). Goedkeuring in de Ministerraad van de uitbreiding van het VAPZ tot bijberoepers en het nieuwe tarief van 8,50%.

4. 4

   Omstreeks 2027

   Gepland

   Geplande inwerkingtreding van de aftrek voor ondernemers (ongeveer 10% van de winst, geïndexeerd plafond, volgens het ontwerp van wet in aanneming). Nieuw systeem van pensioenbonus en -malus van toepassing op de zelfstandigen (wet van 28 mei 2026, bekendgemaakt op 1 juni 2026 in het Belgisch Staatsblad).

5. 5

   Doelstelling 2029

   Doelstelling

   Regeringsdoel voor de maturiteit van de PB-hervorming: belastingvrije som opgetrokken tot 15.300 euro, aftrek voor ondernemers op het maximale bedrag, volledige afschaffing van de vermeerdering voor onvoldoende voorafbetalingen. Die doelstellingen hangen af van de definitieve aanneming van de wetteksten.

De aftrek voor digitale investering aan 20% is een van de al sinds 2025 toepasselijke maatregelen. Ze laat een zelfstandige of een kmo toe de aankopen van software en digitale uitrusting sneller af te schrijven. Voor de softwareabonnementen verbonden met de verplichte elektronische facturatie geldt een verhoogde aftrek van 120% tussen 2024 en 2027.

Concrete fiscale acties voor de zelfstandigen in 2026

Tegenover die evoluties kunnen verschillende beslissingen nu al worden genomen, zonder de definitieve aanneming van de PB-hervorming af te wachten.

Fiscale prioriteiten voor de Belgische zelfstandige in 2026

• Je resterende voorafbetalingen plannen

  Ben je al meer dan drie jaar actief, dan blijven de vervaldagen van 12 oktober en 21 december 2026 beschikbaar om je vermeerdering van 4,50% te verminderen. Elke betaling gedaan vóór de vervaldag genereert een aftrekbare bonificatie.

• Je voorlopige RSVZ-bijdragen aanpassen

  Vallen je inkomsten 2026 duidelijk lager uit dan de referentie-inkomsten 2023, neem dan contact op met je sociaal verzekeringsfonds om een vermindering te vragen en een overdreven voorschot te vermijden.

• Je situatie inzake de meerwaardebelasting nagaan

  Heb je in 2026 financiële activa overgedragen, dan moet je de netto-meerwaarden boven 10.000 euro aangeven. Ga na of je voor de inhouding aan de bron (opt-in) hebt gekozen of ze zelf in je PB moet aangeven.

• Je huidige VAPZ evalueren

  Het tarief van 8,17% is nu al toepasselijk. Bereken met je fonds of je verzekeraar het aftrekbare bedrag in 2026. Ben je zelfstandige in bijberoep, anticipeer dan de nakende openstelling van het VAPZ voor je profiel, zodra de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.

• Je digitale investeringen van het jaar inventariseren

  De aftrek voor digitale investering aan 20% is van kracht. Professionele software, tools voor elektronische facturatie, informatica-uitrusting: bewaar de facturen om ze in je belastingaangifte op te nemen.

Voor de btw en de interacties ervan met je fiscale situatie maakt onze gids over de btw voor zelfstandigen in België de balans op van de vrijstellingsdrempels en de toepasselijke regimes. Overweeg je een vennootschap op te richten, dan geven de boekhoudkundige verplichtingen van een BV een overzicht van wat dat dagelijks inhoudt.

Verder lezen

• Vennootschapsbelasting in België: tarief en berekening: om de PB-last als natuurlijke persoon te vergelijken met de vennootschapsbelasting in een BV.
• Zelfstandige in bijberoep in België: statuut en bijdragen: de regels eigen aan de bijberoepers, inclusief de VAPZ-evoluties.
• FOD Financiën: voorafbetalingen voor zelfstandigen: de officiële kalender en de betalingsinstructies 2026.