Belangrijkste punten
- De notaris is een openbaar ambtenaar die akten authenticeert en adviseert, in familie-, vastgoed- en vennootschapsrecht.
- Het traject: master in de rechten, master in het notariaat, en vervolgens een notariële stage van drie jaar.
- De toegang is selectief: benoeming door de Koning op een vacante plaats, na een vergelijkend rangschikkingsexamen.
- Een sterk omkaderd beroep, met een beperkt aantal plaatsen.
De notaris neemt een aparte plaats in het Belgische juridische landschap in: als openbaar ambtenaar geeft hij akten hun authentieke kracht en beveiligt hij de sleutelmomenten in het leven van personen en ondernemingen. Notaris worden in België veronderstelt een lang en selectief traject, van de rechtenstudies tot de benoeming door de Koning. Dit artikel beschrijft de rol van de notaris, de stappen om er een te worden, de verwachte kwaliteiten en het omkaderde karakter van het beroep.
De rol van de notaris
De notaris is zowel een openbaar ambtenaar als een jurist van het privaatrecht. Zijn eerste opdracht is conflicten te voorkomen: hij adviseert de partijen, informeert ze en authenticeert de akten en contracten die ze sluiten. Een notariële akte heeft een bijzondere kracht, authentiek genoemd, die haar een vaste datum en bewijskracht geeft.
De notaris komt tussen in vele domeinen: het familierecht (huwelijkscontracten, erfenissen, schenkingen), het vastgoedrecht (verkopen, hypotheken) en het ondernemingsrecht, met name de oprichting en het leven van vennootschappen. Hij zorgt ook voor het bewaren en de veiligheid van de akten die hij ontvangt.
Het traject om notaris te worden
Notaris worden veronderstelt een volledig juridisch curriculum, verlengd door een specialisatie en een lange stage.
- 1
Een master in de rechten behalen
Een bachelor van drie jaar en vervolgens een master van twee jaar, dus vijf jaar rechtenstudies na het secundair.
- 2
De master in het notariaat volgen
Een aanvullende opleiding, doorgaans van één jaar, eigen aan de notariële praktijk.
- 3
De notariële stage doorlopen
Een stage van drie jaar in een kantoor, om de praktijkervaring van het beroep op te doen.
- 4
Toegang tot het ambt
De kandidaat-notaris wordt gerangschikt via een vergelijkend examen, en vervolgens door de Koning tot titelvoerend notaris benoemd op een vacante plaats.
Dit traject, van de start aan de universiteit tot de benoeming, strekt zich uit over een tiental jaren. De laatste stap, de benoeming, is de meest selectieve: ze hangt af van de beschikbaarheid van een plaats en van een rangschikking bij het examen.
De vereiste kwaliteiten
Naast het diploma vereist het beroep precieze persoonlijke en professionele kwaliteiten.
De van een notaris verwachte competenties
Solide juridische kennis
Beheersing van het familie-, vastgoed- en ondernemingsrecht, en voortdurende opvolging van de wettelijke evoluties.
Nauwgezetheid en zin voor precisie
Een authentieke akte laat geen benadering toe: de kleinste fout kan zware gevolgen hebben.
Zin voor advies en luisterbereidheid
De notaris begeleidt gevoelige momenten; pedagogie en neutraliteit zijn essentieel.
Integriteit en discretie
Als openbaar ambtenaar is de notaris gebonden aan een strikte deontologie en het beroepsgeheim.
Een gereglementeerd beroep met beperkte toegang
Het notariaat is geen beroep dat je vrij uitoefent. De titelvoerend notaris wordt benoemd door de Koning, op voordracht van de minister van Justitie, en oefent uit op een bepaalde plaats.
Deze georganiseerde schaarste waarborgt een dekking van het grondgebied en een hoog eisenniveau, ten koste van een toegang die moeilijker is dan voor andere juridische beroepen.
De notaris en het leven van ondernemingen
Terwijl de notaris in de collectieve verbeelding met het familierecht wordt geassocieerd, is hij ook een centrale speler in het leven van vennootschappen. De oprichting van een kapitaalvennootschap, BV, NV of coöperatieve vennootschap, verloopt verplicht via een notariële akte: de notaris stelt de statuten op en authenticeert ze, en gaat vervolgens over tot de neerlegging en de publicatie.
Richt je vennootschap op met de juiste begeleiding
Van de rechtsvorm tot de afspraak bij de notaris en de maatschappelijke zetel, Monsiegesocial coördineert de oprichting van je vennootschap in België.
Verder lezen
- Een vennootschap oprichten in België: de stappen, waar de notaris tussenkomt.
- Publicatie in het Belgisch Staatsblad, een formaliteit die de notaris op zich neemt.
- Een BV oprichten in België, de meest voorkomende vorm, opgericht bij notariële akte.
