Belangrijkste punten
- De werkloosheid wordt beheerd door de RVA; de uitkeringen worden uitbetaald door de HVW of een vakbond naar keuze.
- Om in aanmerking te komen: onvrijwillig werkloos zijn, ingeschreven als werkzoekende, beschikbaar en voldoende arbeidsdagen bewijzen.
- De uitkeringen zijn degressief, en een federale hervorming omkadert hun duur: te controleren bij de RVA.
- De regeling springplank naar zelfstandigen laat je een zelfstandige activiteit testen met behoud van een deel van je uitkering.
Je baan verliezen is een beproeving, maar in België bestaat er een vangnet: de werkloosheidsuitkeringen. Je moet wel begrijpen wie wat beheert, aan welke voorwaarden je moet voldoen en hoe je je aanvraag indient. Het systeem, beheerd door de RVA, evolueert bovendien met hervormingen. Dit artikel maakt de balans op van hoe de werkloosheid werkt, de voorwaarden, de stappen, en een nuttige regeling om te kennen: de springplank naar zelfstandigen, waarmee je van werkloosheid naar een activiteit voor eigen rekening kunt overstappen.
Hoe werkt de werkloosheid in België
Werkloosheid verwijst naar de situatie van een persoon die arbeidsgeschikt is, wil werken, maar tijdelijk zonder werk zit. Die persoon kan dan aanspraak maken op een vervangingsuitkering, bedoeld om zijn behoeften te dekken tijdens zijn zoektocht.
Het systeem berust op een verdeling van de rollen. De RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening) overziet de regelgeving en beslist over het recht op uitkeringen. De uitbetaling gebeurt door een uitbetalingsinstelling naar keuze van de begunstigde: de HVW (Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen), openbaar, of een van de vakbonden (ACV, ABVV, ACLVB). Tot slot gebeurt de begeleiding naar werk door de gewestelijke diensten: de Forem, de VDAB, Actiris of de ADG naargelang het Gewest.
De voorwaarden om uitkeringen te krijgen
Het recht op uitkeringen is niet automatisch. Verschillende cumulatieve voorwaarden moeten vervuld zijn.
De belangrijkste voorwaarden
Onvrijwillig zonder werk zijn
Het verlies van werk mag niet het gevolg zijn van een ongerechtvaardigd vrijwillig vertrek of een zware fout.
Ingeschreven zijn als werkzoekende
Bij de bevoegde gewestelijke arbeidsdienst naargelang je Gewest.
Voldoende arbeidsdagen bewijzen
Een minimumaantal dagen loonarbeid over een referteperiode, variabel volgens de leeftijd.
Beschikbaar zijn en actief zoeken
Arbeidsgeschikt en beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt en stappen zetten om werk te zoeken.
Deze voorwaarden variëren volgens het profiel. Jongeren die de studies verlaten, kunnen onder voorwaarden aanspraak maken op inschakelingsuitkeringen na een beroepsinschakelingstijd, onderscheiden van de gewone uitkeringen op basis van een arbeidsverleden.
De stappen om je aanvraag in te dienen
Je uitkeringen verkrijgen veronderstelt dat je de stappen in de juiste volgorde volgt.
- 1
Je inschrijven als werkzoekende
Bij de Forem, de VDAB, Actiris of de ADG naargelang je Gewest, zodra het contract eindigt.
- 2
Een uitbetalingsinstelling kiezen
De HVW of een vakbond, die je dossier beheert en je uitkeringen uitbetaalt.
- 3
Het dossier indienen
De vereiste documenten verzamelen, waaronder het formulier van einde contract van de werkgever, en de aanvraag indienen.
- 4
Beslissing van de RVA
De instelling bezorgt het dossier aan de RVA, die de voorwaarden controleert en over het recht op uitkeringen beslist.
Van werkloosheid naar zelfstandigheid: de springplank naar zelfstandigen
Werkloosheid kan ook een vertrekpunt zijn. Veel mensen benutten deze periode om een project voor eigen rekening te lanceren. De regeling springplank naar zelfstandigen is daarvoor gemaakt: ze laat je toe om, gedurende een beperkte periode, een bijkomende zelfstandige activiteit uit te oefenen en toch een deel van je uitkeringen te behouden.
Overstappen van het statuut van werkzoekende naar dat van zelfstandige is een vaak voorkomende stap. Je bereidt hem beter voor: keuze van het statuut, inschrijving bij de Kruispuntbank van Ondernemingen, sociale aansluiting en, vaak, domiciliëring van de activiteit.
Van werkloosheid naar je eigen activiteit
Inschrijving bij de KBO, sociaal statuut en zetel: Monsiegesocial zet je zelfstandige activiteit op en beveiligt je startstappen.
Verder lezen
- Zelfstandige worden in België, om de overstap naar een activiteit voor eigen rekening voor te bereiden.
- Een vennootschap oprichten in België: de stappen, als je project de vorm van een vennootschap aanneemt.
- Toegang tot het beroep in België, om te weten wat je nodig hebt, of niet, om te starten.
